İthalat muhasebe kaydı nasıl yapılır. Firmanın yurt dışına avans göndermesiyle ithalat muhasebe kaydı başlıyor. Daha sonra ithal edilen mal gümrüğü geliyor. Gümrükte işlemler tamamlanarak, ithalat işlemi tamamlanıyor.

Öncelikle belirtelim ki; ithalatta dövizden kaynaklanan kur farkının muhasebe kaydını doğru yapmalıyız. Aksi durumda gereksiz yere kur geliri olarak Gelir veya Kurumlar vergisi öderiz.

İthalat Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyiz

İthalatta yakın zamana kadar şahıs veya şirket şeklinde bir sınırlama yoktu. Ancak 2020’nin sonunda başlayan yeni uygulamayla şahıs firmalarının bazı ürünleri ithal etmesine kısıtlama getirildi. Bu nedenle şahıs işletmeleri de sermaye şirketi kurmak zorunda kaldı.

Ana düşünce sürekli artan ithalatı önleyip, firmaları imalata yöneltmekti. Ancak, ek gümrük vergisinin artması veya şahıs firmalarına ithalat kısıtlamasının getirilmesi çözüm için etkili olmadı ve olmuyor.

Mal millileştiğinde İthalat muhasebe kaydını doğru yapmamız önemlidir. Çünkü hatalı kayıtlar, malın maliyetinin yanlış hesaplanmasına neden oluyor. Aynı zamanda hatalı kayıtlar firmaya cezai külfet de getirebiliyor. Özellikle ithalatta kur farkının cari hesaplara doğru şekilde kaydedilmesi de önemlidir.

  • İthalat kayıtları mutlaka belgeye dayanmalı
  • Kayıt edilen evrak, fatura, resmi kurumlara yatırılan harç, mesai ücreti gibi makbuzları içerir
  • Gümrük hizmetinde düzenlenen dekontları ayrıştırmadan, maliyet olarak kayıtlara alamayız.

İthalatla ilgili masraf ve ödemelerin büyük çoğunluğunu gümrük firması yapıyor. Buna karşılık gümrük firması, yaptığı harcamaların dökümünü resmi dekontla listeleyerek ithalatçı firmaya veriyor. Buradaki dekont bilgi ve evrak takibi içindir. Dekontun ekinde aracı firmalara yapılan ödemelerin banka makbuzları oluyor. Elbette bize gelen dekontu yorumlamadan, hele hele harcamanın kaynağını anlamadan, malın maliyeti gibi kaydetmemiz hatalı olur.

Şöyle ki; Gümrükçü, firmamız adına depozito veya geçici emanet para yatırabiliyor. Ancak daha sonar bu paraları geri alıyor. Elbette emanet para olsa da dekont ile firmamıza virman yapıyor. Ancak daha sonra emanet veya depozito olarak verilen paralar geri alınıyor.

Bu yüzden Dekonta yazan tutarların kaynağı anlaşılmıyorsa sorup öğrenmemiz gerekiyor. Ancak gümrüğe ödediğimiz vergi ve masrafları maliyete atabiliriz.

İthalatı Gerçekleştiğinde Uygulanan Kur Bilgisi

İthalat gümrük beyannamesindeki döviz tutarı, bir önceki günün döviz satış kuru ile çarpılıyor. Bu hesaplama ile ithal malın TL değerini buluyoruz. Gerçi gümrük beyannamesinde de ithal malın USD ve TL tutarını görüyoruz. İthalat muhasebe işleminde kur bilgisi kaydı önemlidir.

Gümrük beyannamesinde FOB yazan kısımda navlun hariç ithalat tutarını görüyoruz. Hemen altında navlun bedeli yazıyor. Buradaki navlun bedelinin maliyet açısından bizim için doğrudan önemi yoktur. Gümrük beyannamesinde kullandığımız tek FOB/CIF şeklindeki mal alış fiyatıdır. Bu da o günkü döviz kuru ile gümrük beyannamesindeki malın döviz değerinin çarpımıdır. Her ne kadar ithal mal FOB olarak gelse de eğer navlun faturası yoksa beyannamede yazan navlunu maliyet olarak dikkate alamayız. Ancak gümrük idaresi navlun faturası olmadığında belli bir orana göre o kısma tutar yazar. Zira gümrük vergisi hesaplamasında her türlü giderin toplanmasıyla KDV Matrahı bulunuyor.

Kayıt hatalarından biri de gümrük beyannamesinde yazdığı halde maliyete alınmaması gereken bazı tutarlar oluyor, şöyle ki;

İthalat yapıldığında hazırlanan gümrük beyannamesi.
İthalat Gümrük Beyannamesi
  • Eğer sigorta poliçesi yoksa gümrük müdürlüğü varmış gibi bir tutar belirler
  • Navlun faturası yoksa ve FOB geldiyse, idare %10 oranında navlun hesaplar

Gümrük müdürlüğü, prosedür gereği gümrük vergisi ve KDV matrahına belgesiz bazı tutarları da ilave ediyor. Oysa ki ilave tutarlar sadece gümrük vergisi ve KDV hesaplaması içindir. Gümrük idaresinin belgesiz de olsa matrah tespiti için yazdığı tutarlar, bizim için ithal malın maliyetine dâhil edilemiyor. Bu yüzden ithalat muhasebe kaydı maliyet için önemlidir.

İthalatta Kullanacağımız Hesap Kodları

İthalatta kullanılan muhasebe hesaplarını detaylandıralım. İthalat muhasebe kodu;

  • İthal Mal Hesabı 159 50 01
  • Navlun Gideri Hesabı 159 50 02
  • Gümrük Vergisi Hesabı 159 50 03
  • Ek Gümrük Vergisi Hesabı 159 50 04
  • Ordino Gideri Hesabı 159 50 05
  • Kur Farkı Gideri Hesaba 159 50 10
  • 159 50 06 Nakliye, Konşimento, Ardiye, Damga Vergisi (şeklinde isteğe bağlı)

Peşin ithalat veya vadeli ithalat yapıyorsanız genel prensip olarak;

  • 159 10 01 X Firması avans hesabı
  • 320 10 01 X Firması (ithalat)

cari veya avans hesaplarını kullanabilirsiniz.

İthalat Muhasebe Kaydı ve Aşamaları Nasıldır?

Döviz transferinin muhasebe kaydı yapılırken, banka hesabı alacaklı, Satıcılar hesabı avans hesabı borçludur. Hesap düzeni açısından bundan taviz vermemeliyiz. Hiç bir zaman avans hesabı yerine 320 Satıcılar hesabının kullanmamalıyız. Başa dönmek için tıklayınız.

Banka döviz hesabından, Yurt Dışı Satıcılar hesabına avans transferi.
İthalat İçin Gönderilen Transfer

Firmamız mal gelmeden, hatta bir kaç ay önceden ithalatçı firmaya avans olarak döviz transferi yapabiliyor. Bu sayede yurt dışı firması malın fiyatında % 2 ila % 5 oranında indirim yapıyor.

Peşin ithalatlarda mal yurda gelmeden bedelinin yurt dışı firmaya transfer edilmesi zorunludur, aksi durumda vadeli ithalat olur ki bu durumda gümrük vergisine ilave olarak KKDF gibi ek vergi hesaplanıyor. Elbette bu durum da firma için ek maliyettir. Para transferi yaptığımızda yardımcı hesapta döviz takibini de yapmalıyız. Zira oluşacak kur farkının da kayıtlara alınması zorunludur.

İthalat gerçekleştiğinde bir önceki günün döviz satış kuru dikkate alınıyor. Bu nedenden dolayı da döviz transferinde de satış kurunu dikkate almalıyız. Elbette bu kur hesabı diğer dövizli giderler içinde geçerlidir. Zira Gümrük idaresinin ithalatta gümrük beyannamesine yazdığı tutar bizim için geçerlidir ve o tutarı kullanmalıyız. Ancak diğer navlun, konşimento gibi faturalara satıcı firma faturaya kur yazabiliyor, eğer faturada kur yoksa bir önceki günün döviz satış kurunu yazabiliriz. Bütün bu işlemler ithalat muhasebe kaydının püf noktalarıdır.

İthal Edilen Malın Gümrüğe Gelmesi ve Muhasebe Kaydı

İthal edilen malın muhasebe kaydını genelde iki şekilde yapabiliyoruz. İthalat muhasebe kaydında en önemli nokta oluşan kur farklarının doğru şekilde işlenmesidir. Öncelikle belirtelim ki ilk kayıt şekli VUK Genel Tebliğine uygundur. 238 no.lu VUK Genel Tebliğinde, satın alınan malın, stoklara girene kadar yapılan harcamaların maliyete atılması yönündedir. Aynı zamanda kur farkları da maliyete eklenen unsurdur. Bu bağlamda kur farkının işletmenin lehine ve aleyhine olması durumu değiştirmiyor. Ancak bununla ilgili sarih bir izahat yoktur. Yani kur farkının iki şekilde de işlenmesi uygundur.

Peşin ithalat için muhasebe kayıt aşamalarını izah edeceğiz. Yazının akışında ithalat kayıtlarına ilişkin genel bilgi ve örnekler de vereceğiz. Ancak özelliğine istinaden, gümrükten çekilen malın giriş kaydını öncelikle anlamamız gerekiyor.

İthalatta Kur Farkını Nasıl Maliyete Atarız

İthalata ilişkin muhasebe kaydında dikkat edeceğimiz önemli konu ithalatta oluşan kur farkını maliyete nasıl atacağımızdır. Konu ile ilgili YouTube paylaşım kanalında video olarak açıklamamız vardır. “https://www.youtube.com/watch?v=V7dATX00V5Q

1.Kayıt Şekli; ana sayfaya dönebilirsiniz.

İthal mal gümrüğe geldiğinde işlemler başlıyor. İlk muhasebe kaydımız malın giriş kaydının yapılması oluyor.
İthal Gelen Malın Giriş Kaydı

Örneğimizde 80.000 USD dövizi ithalat için transfer ettik. Gönderdiğimiz zamandaki döviz kuru 8,30160 TL. Buna karşılık ithalat 31.05.2021 tarihinde gerçekleşiyor ve döviz kuru 8,56509 TL’dir. Her ne kadar fazla kur artışı olmadıysa da 1.392,79 TL’lik bir kur artışı oluyor.

Örneğimizde ithal edilen ürün 5.285,77 $’dir. iki tarih arasındaki kur farkından dolayı 1.392,79 TL kur farkı oluşuyor. Bunu da malın maliyetine atmak için 159 No.lu ithalat Kur Farkına atıyoruz. Daha sonra malın maliyetine devrediyoruz.

Özellikle şunu unutmayınız ki önemlidir. Gümrük beyannamesinin kaydını yaptıktan sonra. 159 Avans hesabı ve 320 Yurt Dışı Satıcılar hesabına da virman yaparak 320 No.lu Hesabı kapatmalıyız. Zira Gönderdiğimiz transfer tutar genelde sürekli borç bakiyesi veriyor. Çoğu firma her zaman fazla transfer yapıp, parça parça malı çekiyor.

İthal malın muhasebe kaydı yapıldıktan sonra mutlaka avans hesabına virman yapıyoruz. Bu şekilde cari hesabı kapatıyoruz.
AVANS KAPANIŞ KAYDI

Her ithalatta 320 No.lu hesabı avans hesabına virmanlayarak cari hesabı kapatmalıyız. Muhasebe kaydında dikkat edeceğimiz nokta, transfer döviz kuru ile malın gümrüğe geldiği zamandaki döviz kurudur. Arasındaki müspet artış, kur geliri gibi dursa da mal henüz depomuza alınmadığı için maliyet unsurudur. Nasıl ki menfi azalış, kur farkına atılıyorsa, müspet kur artışının da maliyete atılması gerekiyor. Bunun üzerine yapacağımız işlemi sıralayabiliriz.

  • Gümrük beyannamesindeki mal bedelini yazılı değeri üzerinden, mal alış hesabına kaydediyoruz
  • Yurt dışı firmaya transfer tarihindeki kuru üzerinden alacak kaydı yapıyoruz
  • Aradaki müspet veya menfi kur, kur farkı hesabının borç veya alacağına kaydediyoruz.

Buradaki ana fikir: Sipariş için transfer yaptığımız tutar bizim için malın gerçek maliyetidir. Zira döviz transferini ithal mal için gönderdik. Ancak gönderdiğimiz transferle ilgili o yıl ithalat yapmadıysak, avans dövizde kur güncellemesi yapıp, Kur geliri olarak kayda almamız gerekir. Sadece o yıl içindeki işlemlerde kur geliri hesabını kullanmadan, kurdaki artış veya azalışı malın maliyetine atıyoruz.

Transfer Formu Olmadan İthalat Muhasebe Kaydı

2-Kayıt Şekli

Transfer bildirim formu gelmediğinde kayıtlar hatalı oluyor. Bu nedenle ithalat muhasebe kaydı yapılırken transfer tutarının ve kur bilgisinin temini zorunludur. Her ne kadar uğraşsak da temin edemediğimiz durumlar da oluyor. Transfer tutar bilgisi kayıtlardan çok sonra muhasebeye gelebiliyor. Oysa ki mal gümrüğe geldiğinde, gümrükten çekilerek maliyeti hesaplanarak muhasebe kaydı yapılıyor. Transfer bilgisi olmadan kayıt yapıldığı için sonradan transfer kayıt formunun da dikkate alınması gerekir. Oysa hesaplar kapandığı için çıkan kur farkını ancak 656 veya 646 hesapları cari hesapla ilişkilendirerek kapatabiliyoruz. Baş tarafa dönebilirsiniz.

Transfer formu gelmediğinde beyannameye göre işlem yapıyoruz. Daha sonra aradaki müspet veya menfi farkı kur hesabına işliyoruz.
Geç Gelen Belge Durumunda

Şunu da belirtelim ki; eğer firma sahibinden gerek banka transfer bilgisini gerekse gümrükten çekilen ithalatın hangi transfere göre düşüldüğü bilgisini alamazsa, gümrükçüyle irtibata geçerek ondan temin edebiliyoruz.

GÜMRÜK VERGİSİNİN MUHASEBE KAYDI:

İthalat yapıldığında gümrük vergisi ve KDV ödeniyor.
İthalat Gümrük Vergisi

Peşin ithalat olduğu için KKDF kayıtlarda yoktur. Eğer ithalat vadeli olsaydı gümrük makbuzunda KKDF tutarı da bulunacaktır. Kayıt düzeni açısından gümrük vergisi dekontunu tek fiş olarak kayıtlarımıza almalıyız. Zira evrak düzeni bizim işimizin göstergesidir.

GÜMRÜKLEME BEDELİNİN MUHASEBE KAYDI:

Gümrükleme firması yaptığı işlem için hizmet faturası düzenliyor.
İthalat Gümrük Gideri

Gümrükçü yaptığı hizmetten dolayı, firmamıza gümrükleme hizmet faturası düzenler. Bu da bizim için malın maliyetini işlenmesi gereken bir giderdir.

İTHALİ YAPILAN MALIN ARDİYE MUHASEBE KAYDI:

İthalatta ardiye ve benzer harcamalar da yapılıyor.
İthalat Ardiye Gideri

İthal malda önemli nokta transfer ve yurt dışı satıcı hesabının doğru şekilde kapatılmasıdır. Bunun dışında navlun, ardiye ve gümrükteki diğer masrafları standart muhasebe fişine kaydedebiliyoruz.

Navlun faturaları KDV’den muaftır. Ancak küçük tutarda da olsa içinde KDV’li gider de olabiliyor. Giderler ayrıştırılıp muhasebe kaydını o şekilde yapabiliriz.

İthalatı Yapılan Malın Maliyet Bedeline Aktarılması

Ancak bunun yanında navlun bedeli, ordino bedeli, konşimento bedeli, gümrük mesai ücreti, şehir içi nakliye ücreti gibi ilave muhasebe kayıtları da oluyor. İthalat dosyasındaki resmi belgeler kayıt yapıldıktan sonra toplanan harcamaları malın maliyetine yani 153 no.lu hesaba aktarıyoruz. Bu kayıtla ithalat muhasebe kaydını tamamlıyoruz. Yazının başına dönebilirsiniz.

İthalatta giderlerin tamamı işlendiğinde, bakiyeleri 153 ithal mallar hesabına devrediliyor.
İthalata Maliyet Yansıtma

Transit ihracat da bir nevi ithalatın gümrüklenmemiş halidir. Malı ithal eden firma gümrükten malı çekmez doğrudan başka ülkeye ihraç eder veya gümrüğe gelen malı serbest bölgede işlem yapmadan başka firmaya devreder. İthalat muhasebe kaydında olduğu gibi transfer ithalatta da dikkatli olmalıyız. Elbette arada oluşan kur farkını da dikkate almalıyız.

Gümrük vergileri ithal edilen ürünlerin cinsine göre farklı oranda olabiliyor. Gerek vergi oranı gerekse KDV oranı yönünden maliyet hesabına dikkat etmeliyiz. Gümrük beyannamesinin ekinde her ürünün cinsi, gümrük vergi oranı ve KDV oranı ayrı ayrı yazar. Birim maliyeti hesaplanırken oranlara da dikkat etmeliyiz.

Muhasebede Evrak Akışı Önemlidir

Muhasebe işlemlerinde olduğu gibi ithalat muhasebe işlemlerinde de evrak temini önemlidir. Muhasebecilere evrak akışının zamanında olmaması, ithalata ilişkin carilerin garip şekilde şişmesine neden oluyor. Zamanında veya hiç gelmeyen transfer form ve dekontları cari hesapların yanlış olmasına neden oluyor. Dijitalleşen yapıyla vergi dairesi ve SGK kurumlarındaki bir çok işlemi internet ortamında kontrol edebiliyor, döküm de alabiliyoruz. Ancak Gümrük Müdürlüğünde firmaya ait bilgiler olduğu halde muhasebe olarak göremiyoruz. Firmaya ait ithalat beyannamelerini ve gönderilen transferleri göremiyoruz. Bunun yanında, muhasebecilerin ithalata ilişkin kayıtları düzenli yapabilmesi için ilgili bilgilere ulaşması gerekiyor. Muhasebeciler her sene ithalatçı belgesini muhasebe kayıtlarını göre düzenler. Oysa ki muhasebecilerin, sözleşme yaptığı işletmenin Gümrük Müdürlüğündeki ithalat ve transfer bilgilerini görebilmelidir. İthalata ait gümrük beyannamesinden tutunda, gönderilen transfere kadar bir çok bilginin kontrolü sağlanabilir. Yetkililerden talebimiz, muhasebecilerinde gerekli bilgilere ulaşabilmesi için yetki tanınmasıdır. Siz de aynı görüşte misiniz?


Yurt dışı, doğum ve askerlik borçlanması? Gider Faturası Yıl Sonu Muhasebe Kaydı İTO Bilgilendirme İşten Çıkanın SGK’ya Bildirilmesi Hurda KDV Oranı EYT Şartları
Yurt dışı, doğum ve askerlik borçlanması? Gider Faturası Yıl Sonu Muhasebe Kaydı İTO Bilgilendirme İşten Çıkanın SGK’ya Bildirilmesi Hurda KDV Oranı EYT Şartları