Gelir Vergisi Tahakkuk Maddesi Nasıl Yapılır?

Gelir Vergisi beyannamesini gerçek kişiler, Mart ayında verir. Beyanname tahakkuk ve ödeme tarihinde düzenleme yapıldı. 2019 yılından önce beyanname tahakkuk ve ödeme tarihi farklıydı. Kanun koyucu yaptığı düzenlemeyle mevcut karmaşayı gidermiş oldu. Tahakkuk eden vergi iki taksit halinde ödenebiliyor. Birinci taksit 31 Mart, ikinci taksiti ise 31 Temmuz’dur. Ancak gelir vergisinin son ödeme tarihi resmi tatile rastlarsa, vergi ödemesi ilk iş günü de yapılabiliyor.

Gelir Vergisi Beyannamesi Hazırlanırken Yapılacaklar

Gerçek kişiler gelir vergisi beyannamesini Mart ayında, şirketler ise kurumlar vergisi beyannamesini Nisan ayında verir. Hazırlanan beyanname E-beyanname sitesi üzerinden tahakkuk ettiriliyor.

Tahakkuk eden beyannamenin muhasebe kaydının da mutlaka yapılması gerekir. Önceki yıldan devreden geçici vergi maddesi ile konumuza devam edelim. Bilanço esasına tabi işletmelerin açılış fişi kaydı şu şekildedir.

AÇILIŞ FİŞİNDEN GELEN TUTAR  
371 PEŞİN ÖDENMİŞ G.V1,000 TL
XXX1,000 TL
AÇILIŞ FİŞİ KAYDI

Dönem içinde tahakkuk eden geçici vergiyi 193 no.lu hesapta izliyoruz. Aynı zamanda her yılın sonunda yaptığımız yıl sonu devir kaydında muhasebe standardı gereği 193 no.lu hesabı 371 no.lu hesaba virmanlıyoruz.

Dördüncü dönem geçici verginin tahakkuk maddesi ise beyannamenin verildiği bir sonraki yılın Şubat ayında yapılıyor. Bununla birlikte konuyu örneklendirecek olursak. 2019 yılının dördüncü dönem geçici vergi tahakkuku maddesi 2020 Şubat ayında yapılıyor. Fakat tahakkuk kaydını önceki yılda olduğu gibi 193 no.lu hesaba değil de 371 no.lu hesaba yapıyoruz.

4.DÖNEM ÖDENEN PEŞİN VERGİ MUHASEBE KAYDI  
371 PEŞİN ÖDENEN G.V500 TL
360 ÖDENECEK GEÇİCİ V.500 TL
4. DÖNEM GEÇİCİ VERGİ TAHAKKUKU

İnternet birçok alanda olduğu gibi resmi işlemlerde de yoğun olarak kullanılıyor. İşlemlerin dijitale hızla geçmesi her ne kadar iş yükünü arttırıyorsa da bazı faydaları da oluyor. Oysaki önceki yıllarda gelir vergisi beyannamesinin hazırlanması sürecinde sorun yaşayabiliyorduk. Bazen geçici verginin ödenip ödenmediği bilgisine kolay kolay ulaşamıyorduk. Fakat bu bilgilere dijitalleşme ile artık daha kolay ulaşabiliyoruz. Ancak eskiye nazaran mali müşavirin iş yükü artmıştır ve sürekli artıyor.

  • Beyanname tahakkuklarını önceden vergi dairesi memuru yapıyordu
  • E defter yüklemeleri yoktu
  • Defter beyan sistemi yoktu, faturalar deftere kaydedilir ve iş biterdi oysa ki şimdi ilaveten maliyeye gönderiliyor
  • Dilekçeleri mali müşavirler maliyenin sistemine artık kendisi girerek talep oluşturuyor.

İşlemleri kısaca bu şekilde özetleyebiliriz. Teknoloji geliştikçe mükellefe ait farklı bilgilerin ilaveten istenmesi iş yükünü de arttırıyor. Ancak artan iş yükü teknoloji geliştikçe, maliye üzerinden mali müşavirlerin üzerine yükleniyor. Bu zorlukların ve iş yükünün zaman içinde nasıl şekilleneceğini hep birlikte göreceğiz.

Gelir Vergisi Beyannamesinin Tahakkuk Maddesi

Geçici vergilerin ödenmesi durumunda muhasebe kaydı şu şekilde yapılıyor. Dönem kârı borçlandırılıp, peşin ödenen vergiler ve ödenecek vergi alacağa kaydediliyor. Elbette geçici verginin ödenip ödenmemesine göre muhasebe kaydı farklı oluyor.

  • Eğer geçici vergi ödendiyse 1.ci madde
  • Eğer geçici vergi ödenmediyse 2.ci madde

kaydı geçerlidir.

GELIR VERGİSİ TAHAKKUK MADDESİ  
590 DONEM NET KAR'I1,750 TL
371 PESIN ODENEN GECİCİ V.1,500 TL
360 ODENCEK GELİR V.250 TL
ODENECEK VERGİ TAHAKKUKU
--------------- / -------------
590 DONEM NET KAR'I1,750 TL
360 ODENECEK GELİR V.1,750 TL
GELIR VERGISI TAHAKKUKU

Mart ayında verilen beyannamenin tahakkuk maddesini bilanço esasına tabi mükellefler muhasebe kayıtlarına işler. Beyanname hazırlanırken geçici verginin ödenip ödenmediği bilgisine göre beyanname hazırlanıyor.

  • Gelir vergisinden mahsubu yapılıyor
  • Gelir vergisinden mahsup yapılmıyor.

Böylelikle muhasebe kaydı da maliyeye verilen beyanname durumuna göre yapılıyor.

Ödenmeyen Peşin Verginin Mahsup Kaydı

Yıl içinde veya beyannamenin tahakkuk tarihine kadar peşin vergiler ödenebiliyor. Eğer ödenmeyen taksit ve taksitler varsa gelir vergisi beyannamesinden mahsup yapılmadan beyan ediliyor. Böylelikle çıkan vergi mahsup yapılmadan tahakkuk ettiriliyor. Ödenmeyen peşin vergiler, gelir vergisinden mahsup edilmediğinde, sonradan sadece gecikme zammı ödeniyor. Beyanname verildikten sonra geçici vergi borcu silineceği için ödeme yapılmamalıdır. Eğer ödeme yapılırsa, ödenen vergi emanete alınıyor. Dilekçe ile başka vergiden mahsup yapılabiliyor.

ÖDENMEYEN GEÇİCİ VERGİ MAHSUBU  
368 ÖDENECEK VERGİLER1,500 TL
371 PEŞİN ÖDENEN GEÇİCİ V1,500 TL
ODENMEYEN PESIN VERGI

Peşin verginin ödeme durumuna göre muhasebe kaydı yapıldıktan sonra, gelir vergisinden geriye kalan tutarın muhasebe kaydı da gerekir. Gerçek kişiler çıkan kârı sermaye olarak 500 no.lu hesaba aktarılabilir veya kasadan nakit çekilebilir.

ÇIKAN KAR'IN MAHSUP MADDESİ  
590 ….YILI KAR4,916,67 TL
500 SERMAYE 4,916,67 TL
CIKAN KAR'IN DAGITILMASI

Dönem Sonunda Zararda Çıkabiliyor

Gelir vergisi olsa da firmalar zaman zaman zararda yapabiliyor. Geçici verginin birinci döneminde kâr çıkmış olmasına rağmen sonraki dönemlerde, firma zarar da edebiliyor. Böyle durumlarda ise sonraki yıl yapılması gereken işlem şu şekilde oluyor.

ZARAR CIKMASI DURUMUNDA  
136 VERGI DAIRESINDEN ALACAKLAR 400 TL
371 PESIN ODENEN G.V400 TL
YIL SONUNDA ZARAR CIKMASI

Geçici vergi ödenip sonraki dönemlerde zarar çıkması durumunda ve gelir vergisi beyannamesinde zarar beyan edildiğinde, dilekçe ile başka vergiden terkin yapılabiliyor.

Gelir vergisi mükellefinin, kurumlar vergisi mükellefine göre gelir vergisi muhasebe kaydı biraz daha detay sızdır. Ancak kayıt ne kadar basit de olsa iş yoğunluğundan kayıt unutulabiliyor. Özellikle muhasebe bürolarında yetersiz sayıda personel çalıştırılması, buna karşılık iş yoğunluğu fazladır. Bu durumda da işlerin yürüyüşünde aksamalar oluyor. Buna karşılık, aksaklığın fark edilip sorunun çözülmesi de önemlidir. Acaba siz işinize hakim olabiliyor musunuz? İşinizin aksayan yönlerini tespitedip çözüm üretebiliyor musunuz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.