İthalat Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır

İthalat gerçekleştiğinde muhasebe kaydını nasıl yaparız. İthalattaki döviz kurunun artışını malın maliyetine nasıl işleriz? Döviz kurundaki artış veya azalışı cari hesaba nasıl aktarırız.

Teknolojinin gelişmesine ayak uyduran ülkeler, geliştirdikleri üretim teknikleri sayesinde imal ettikleri malın maliyetini düşürüyor. Düşük maliyet ve seri üretim ülkelerin ihracatını arttırıyor. Oysa ki imalat yapamayan ülkeler ise ithalata girdabına giriyor. Azgelişmiş ülkeler de ithalatı azaltıp, imalata yöneltmek istiyor. Buna bağlı olarak yönetim, çözüm için ithalattaki gümrük vergilerini arttırıyor. Ana düşünce, ithalattı caydırıp imalata yöneltmek olsa da uygulanan politika tüketiciye ek maliyet olarak yansıyor.

İthalatta, gümrük vergisi alınıyor. Bununla beraber alınan ek gümrük vergisi zaman zaman ana vergi tutarını geçiyor. Alınan ek gümrük vergisi tekstil, bijuteri ve benzeri bir çok ürüne uygulanıyor. Gümrükte alınan ek gümrük vergisi avukatlara yeni iş imkanı sağlıyor. Nasıl mı? Gümrükte alının ek gümrük vergilerinin kanuni dayanağı yoktur. Yasal dayanağı olmadığı için, ithalat yapan firma sahipleri, şirketini pasif hale getiriyor. Şirket yöneticileri 5 yıllık zaman aşımı kapsamında geçmişte ödenen ek gümrük vergilerini mahkeme yoluyla geri alabiliyor. Mahkemeye ek gümrük vergisi, talebinde bulunan firmanın ithalatı mahkeme süresince donduruluyor. Elbette firma sahipleri, faaliyetini pasife aldığı için bir kaybı olmuyor.

İthalat Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyiz

İthalatta düne kadar bir sınırlama yoktu. Ancak 2020’nin son döneminde başlayan uygulamayla şahıs firmalarına bazı ürünlerin ithaline kısıtlama getiriliyor. Bu nedenden şahıs işletmeleri sermaye şirketi kurmak zorunda kaldı. Ana düşünce sürekli artan ithalatı önleyip, firmaları imalata yöneltmektir. Ancak, ek gümrük vergisinin artması veya şahıs firmalarına ithalat kısıtlaması getirilmesi çözüm için etkili olmuyor.

İthalatın muhasebe kaydının doğru yapılması önemlidir. Çünkü hatalı kayıtlar, malın maliyetinin yanlış hesaplanmasına neden olur. Aynı zamanda yanlış kayıtlar firmaya cezai külfet de getirebiliyor. Ayrıca ithalattaki kur farkının cari hesaplara doğru şekilde kaydedilmesi de önemlidir.

  • İthalat kayıtları mutlaka belgeye dayanmalıdır
  • Kayıt edilen evrak fatura, resmi kurumlara yatırılan harç, mesai ücreti gibi makbuzları içerir
  • Gümrük hizmetinde düzenlenen dekontları ayrıştırmadan, maliyet olarak kayıtlara alamayız.

Konuya vakıf olmadan, ithalatın muhasebe kaydını veya maliyetini çıkarmamalıyız. Kayıt yapacak kişinin tecrübe kazanana kadar dikkatli olması ve yardım alması önemlidir. İthalat masraflarını gümrük firması yapar ve detaylı şekilde ithalat dosyası hazırlar. Gümrük firması, yaptığı harcamaların dökümünü dekontla listeler. Dekont ancak bilgi ve evrak takibi mahiyetindedir. Yorumlamadan, hele hele harcamanın kaynağını anlamadan, kayda almak hatalı işlemlere neden olur. Şöyle ki; Gümrükçü, depo için depozito verebiliyor, düzenlenen gider faturasına karşılık yaptığı ödemeleri dekontla takip ediyor. Ancak depo için verilen depozito bizim için maliyet değildir aynı zamanda gümrükte düzenlenen fatura tarafımıza ulaşmadan, dekonttaki tutarı masraf olarak kayıtlara alamayız.

İthalatta gümrük beyannamesinin üzerindeki döviz tutarı ve bir önceki günün satış döviz satış kuru çarpılıyor. Bu hesaplama ile ithal malın TL değerini buluyoruz, gümrük beyannamesine baktığınızda tutarı görüyoruz. Kayıt hatalarından biri de gümrük beyannamesinde maliyete alınmaması gereken bazı tutarlar olur şöyle ki;

  • Eğer sigorta poliçesi yoksa gümrük müdürlüğü varmış gibi bir tutar belirler
  • Navlun faturası yoksa ve FOB geldiyse, idare %10 oranında navlun hesaplar

Gümrük müdürlüğü, prosedür gereği gümrük vergisi ve KDV matrahına belgesiz bazı tutarları ilave ediyor. Oysa ki ilave tutarlar sadece gümrük vergisi ve KDV hesaplaması içindir. Belgesiz hesaplama için yazılan tutarlar ithal malın maliyetine dâhil edilmiyor.

İthalatta Kullanılan Hesap Kodları

İthalatta kullanılan muhasebe hesaplarını detaylandıralım

  • İthal Mal Hesaba 159 50 01
  • Navlun Gideri Hesabı 159 50 02
  • Gümrük Vergisi Hesabı 159 50 03
  • Ek Gümrük Vergisi Hesaba 159 50 04
  • Ordino Gideri Hesabı 159 50 05
  • Kur Farkı Gideri Hesaba 159 50 10
  • 159 50 06 Nakliye, Konşimento, Ardiye, Damga Vergisi (şeklinde isteğe bağlı)

Peşin ithalat veya vadeli ithalat yapıyorsanız genel prensip olarak;

  • 159 10 01 X Firması avans hesabı
  • 320 10 01 X Firması (ithalat)

cari veya avans hesaplarını kullanabilirsiniz.

İthalat Muhasebe Kaydı ve Aşamaları Nasıldır?

Döviz transferinin muhasebe kaydını yaparken, banka hesabı alacaklı, ithalatçı firmanın avans hesabı borçludur.

İthalat İçin Gönderilen Transfer

Firmamız mal gelmeden, hatta bir kaç ay önceden ithalatçı firmaya avans para transferi yapar. Bu sayede ithalatçı firma malın fiyatında % 2 ila % 5 oranında indirim yapar.

Peşin ithalatlarda mal yurda gelmeden bedelinin ithalatçı firmaya transfer edilmesi zorunludur, aksi durumda vadeli ithalat olur ki bu durumda gümrük vergisine ilave olarak KKDF hesaplanır. Elbette bu durum da firma için ek maliyettir. Para transferi yapıldığında yardımcı hesapta döviz takibi de yapılmalıdır, zira oluşacak kur farkının da kayıtlara alınması zorunludur. İthalat gerçekleştiğinde bir önce günün döviz satış kuru dikkate alınır. Bu nedenden dolayı da döviz transferinde de satış kurunu dikkate almalıyız.

İthal Malın Gümrüğe Gelmesi ve Muhasebe Kaydı

İthal edilen malın muhasebe kaydını iki farklı şekilde yapabiliriz. Öncelikle belirtelim ki ilk muhasebe kayıt şekli VUK Genel Tebliğine uygundur. 238 no.lu VUK Genel Tebliğinde, satın alınan malın, stoklara girene kadar yapılan harcamaların maliyete atılması yönündedir. Aynı zamanda kur farkları da maliyeti eklenen unsurdur. Bu bağlamda kur farkının işletmenin lehine ve aleyhine olması durumu da olabiliyor. Ancak bununla ilgili sarih bir izahat yoktur. Yani kur farkını iki şekilde de maliyete atılması uygundur.

Peşin ithalat için muhasebe kayıt aşamaların izah edeceğiz. Yazının akışında ithalat kayıtlarına ilişkin genel bilgi ve örnekler verilecektir. Ancak özelliğine istinaden, gümrükten çekilen malın giriş kaydını öncelikle anlamamız gerekir. İthalattaki kur farkı maliyete atılıyor. Ancak sadece menfi kur farkı maliyete işlenmiyor. Oysa ki iki durumda da kur farkı ithalatçı firma için maliyettir.

İthalatta Kur Farkını Nasıl Maliyete Atarız

İthalata ilişkin muhasebe kaydında dikkat edeceğimiz önemli konu ithalatta oluşan kur farkını maliyete nasıl atacağımızdır. Konu ile ilgili YouTube paylaşım kanalında görsel olarak açıklamamız vardır. “https://www.youtube.com/watch?v=V7dATX00V5Q”

1.Kayıt Şekli

İthal Gelen Malın Giriş Kaydı

Örneğimizde 80.000 USD döviz ithalat için transfer ettik. Gönderdiğimiz zamandaki döviz kuru 8,30160 TL. Buna karşılık ithalat 31.05.2021 tarihinde gerçekleşiyor ve döviz kuru 8,56509 TL’ dır. Her ne kadar fazla kur artışı olmadıysa da 1.392,79 TL’ lik bir artış olmuştur.

Muhasebe kaydında dikkat edeceğimiz nokta, transfer döviz kuru ile malın gümrüğe geldiği zamandaki döviz kurudur. Arasındaki müspet artış, kur geliri gibi dursa da mal henüz depomuza alınmadığı için maliyet unsurudur. Nasıl ki menfi azalış, kur farkına atılıyorsa, müspet kur artışının da maliyete atılması gerekiyor. Bunu üzerine yapacağımız işlemini sıralayabiliriz.

  • Gümrük beyannamesindeki mal bedelini yazılı değeri üzerinden, mal alış hesabına kaydediyoruz
  • Satıcı firmaya, transfer kuru üzerinden alacak kaydı yapıyoruz
  • Aradaki müspet veya menfi kur, kur farkı hesabının borç veya alacağına kaydediyoruz.

Kayıtlar bittikten sonra sıra hesap virmanlarına geliyor. Kur farkının borcunda veya alacağında oluşan kur farkı ters işlemle kapatılarak bakiyeler maliyet hesabına aktarılıyor.

2-Kayıt Şekli

Maalesef firmadan, muhasebeye evrak akışı düzensizdir. Firmanın, mal alışı için yaptığı transfer, bunun yanında banka ekstre ve dekontları muhasebeye düzenli gelmiyor. Ayrıca gümrükçüler de ithal malın hangi transfere göre gümrükten çekildiğini gösteren dökümü, ithalat dosyasına eklemiyor. Bu nedenden dolayı muhasebe kaydı yapılırken gönderilen transfer tutarının ve kur bilgisinin olmayışı muhasebe kaydının doğru şekilde yapılmasına mani oluyor. Transfer tutarı bilgisi muhasebeye sonradan gelebiliyor. Oysa ki mal gümrüğü geldiğinde, gümrükten çekilerek maliyeti hesaplanarak muhasebe kaydı yapılmıştır. Transfer bilgisi olmadığı için, evrakın sonradan muhasebeye geldiğinde çıkan kur farkını ancak 656 veya 646 hesapları cari hesapla ilişkilendirerek kapatabiliriz.

Geç Gelen Belge Durumunda

GÜMRÜK VERGİSİNİN MUHASEBE KAYDI

İthalat Gümrük Vergisi

Peşin ithalat olduğu için KKDF kayıtlarda yoktur. Eğer ithalat vadeli olsaydı gümrük makbuzunda KKDF tutarı da bulunacaktır.

GÜMRÜKLEME BEDELİNİN MUHASEBE KAYDI

İthalat Gümrük Gideri

İTHALİ YAPILAN MALIN ARDİYE MUHASEBE KAYDI

İthalat Ardiye Gideri

Navlun faturaları KDV’ den muaftır. Ancak küçük tutarda da olsa içinde KDV’li gider de olabiliyor. Giderler ayrıştırılıp muhasebe kaydını o şekilde yapabiliriz.

İthalatı Yapılan Malın Maliyet Bedelinin Aktarılması

Ancak bunun yanında navlun bedeli, ordino bedeli, konşimento bedeli, gümrük mesai ücreti, şehir içi nakliye ücreti gibi ilave muhasebe kayıtları da oluyor. İthalat dosyasındaki resmi belgeler kayıt yapıldıktan sonra toplanan harcamaları malın maliyetine yani 153 no.lu hesaba aktarıyoruz.

İTHALATI TAMAMLANAN MAL MUHASEBE KAYDI

İthalata Maliyet Yansıtma

Transit ihracat da bir nevi ithalatın gümrüklenmemiş halidir. Malı ithal eden firma gümrükten malı çekmez doğrudan başka ülkeye ihraç eder veya gümrüğe gelen malı serbest bölgede işlem yapmadan başka firmaya devreder.

Gümrük vergileri ithal edilen ürünlerin cinsine göre farklı oranda olabiliyor. Gerek vergi oranı gerekse KDV oranı yönünden maliyet hesabını dikkat etmeliyiz. Gümrük beyannamesinin ekinde her ürünün cinsi, gümrük vergi oranı ve KDV oranı ayrı ayrı yazar. Birim maliyeti hesaplanırken oranlara da dikkat etmeliyiz.

Muhasebecilere evrak akışının zamanında olmaması, ithalata ilişkin carilerin garip şekilde şişmesine neden oluyor. Zamanında veya hiç gelmeyen transfer form ve dekontları cari hesapların yanlış olmasına neden oluyor. Dijitalleşen yapıyla vergi dairesi ve SGK kurumlarındaki bir çok işlemi internet ortamında kontrol edebiliyor, döküm de alabiliyoruz. Ancak Gümrük Müdürlüğünde firmaya ait bilgiler olduğu halde muhasebe olarak göremiyoruz. Firmaya ait ithalat beyannamelerini ve gönderilen transferleri göremiyoruz. Bunun yanında, muhasebecilerin ithalata ilişkin kayıtları düzenli yapabilmesi için ilgili bilgilere ulaşması gerekiyor. Muhasebeciler her sene ithalatçı belgesini muhasebe kayıtlarını göre düzenler. Oysa ki muhasebecilerin, sözleşme yaptığı işletmenin Gümrük Müdürlüğündeki ithalat ve transfer bilgilerini görebilmelidir. İthalata ait gümrük beyannamesinden tutunda, gönderilen transfere kadar bir çok bilginin kontrolü sağlanabiliriz. Yetkililerden talebimiz, muhasebecilerinde gerekli bilgilere ulaşabilmesi için yetki tanınmasıdır. Siz de aynı görüşte misiniz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.