Her ne kadar yeni satın alınacaksa yenileme fonu çözüm gibi dursa da keçi boynuzu misali; bir çeki odun çiğneyerek bir gram bal yemeye benzer. Uygulanan durum yanlış ve taciri için sıkıntılı bir durumdur.

Bunun yanında esnafın da kendince bazı sözde çözümleri oluyor. Ancak bunlar da kanun kapsamında hatalı işlemdir, çözüm değildir. Şehir efsanesi gibi ortaya atılan bir söylem ve gerçekmiş gibi ortalıkta dolanıp duruyor.

İkinci el araçların satışı noterde yapılıyor. Elbette araç satış sözleşmesine Noter aracın kasko değerini yazmak zorunda ve yazıyor. Bunun yanında satış sözleşmesine Noter, satıcının beyanına göre aracın satış bedelini de ilaveten yazıyor. Kasko değerinin altında satışı yapılan araçların cezası var mı? Mevzuata uzak kimseler “Ne olacak?” mantığını yürütebiliyor. Ancak bu nedenle matrah farkından dolayı ceza ödeyen birçok kimsenin olduğunu bilmek gerekiyor.

Ülkemizde her türlü üründe istikrarsız bir fiyat artışı var. Bu nedenle de ikinci el araç satışlarında, aracın satış fiyatı oldukça sorun oluyor. Zira bir kaç sene önce satın aldığımız aracın satışını yaptığımız zaman ne oluyor. Olacak bellidir; insanı sinirden güldürecek kadar kâr çıkıyor.

Maalesef bu durum; aktife kayıtlı aracını satan esnafın veya tacirin canını yakıyor. Buna istinaden; şehir efsanesi haline gelen “Kasko değerinin %30 düşüğüne satabilirsin” söylemi zaman zaman eyleme geçiyor.  Bunun yanında denetimin yetersizliğine güvenip, riske girenler de oluyor. Bu kimseler ikinci el aracını; kasko değerinin yarı fiyatına da satış yapmış gibi gösterebiliyor.

Aracın Satış Fiyatı Ne Olmadır?

Mali konuları, Maliye ve Gümrük Bakanlığı düzenler ve Kanun, Tüzük yönetmelik gibi yazılı olarak yayınlar. Araçların kasko değerleri de her yıl güncellenir. Kasko değeri düzenleme “Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketler Birliği” tarafından yapılır. Bu şekilde

“Motorlu Kara Taşıt Araçları Kasko Değer Listesi”

Noter için başvuru yeridir. Araç satış Harçları da bu listeye göre tespit ve tahsil edilir. Elbette aracın satış bedeli kasko değerinin üzerinde ise yüksek tutar baz alınıyor. Burada şunu da belirtelim ki listede 15 yılını tamamlayan araçları göremeyiz.  

Araç satış bedeli tayin edilirken bazı tereddütler yaşandığı için işletmeler zaman zaman Maliye Bakanlığından mukteza talep ediyor.

Acaba satışını yaptığımız ikinci el aracın faturasını düzenlerken;

• Kasko değerini mi temel alacağız
• Yoksa gerçek satış fiyatını mı temel alacağız        

Noter satış sözleşmesinde aracın hem kasko değerinin olması, hem de gerçek satış fiyatının olması araç sahibini ikileme düşürüyor. Zira araç satışında Noterin harç matrahını belirlemek için aracın kasko değerini kullanıldığını bilmiyoruz. Bunun yanında aracın satış bedeli kasko değerinin üzerinde ise harç matrahı yüksek değer üzerinden hesaplanıyor.

Araç Satışı Fiyatı Konusunda Genel Tebliğ Var

Netice itibarıyla aracın satış faturası düzenlenirken kasko değeri mi? Yoksa satış bedeli mi? Temel alınacak? Sorunun cevabına Maliye Bakanlığı iki tarafı keskin bıçak gibi cevap veriyor.

Cevabı yazıda;

GVK 170 Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 170

D _ MOTORLU TAŞITLARIN SATIŞINDA ESAS ALINACAK BEDEL

Konuyu açık ve net olarak izah ediliyor

Gelir ve kurumlar vergisi uygulaması bakımından, mükelleflerin satışını yaptıkları motorlu kara taşıtlarına ilişkin esas alacakları tutar, gerçek satış bedelidir. Ancak gerçek satış bedelinin emsallerine göre bariz bir şekilde düşük beyan edilmesi halinde idarece, taşıtın gerçek satış bedelinin tespiti yoluna gidilebilecektir. Bu tespit işlemi sırasında, diğer unsurları birlikte taşıtın satış tarihi itibarıyla geçerli olan, kasko sigortasına esas alınan bedelin de yararlanılabileceği tabiidir.

Genel Tebliğden de anlaşılacağına göre kişi araç satış bedeli beyanında serbesttir. Aracını satan kişi gerçek bedeli ne ise onun üzerinden faturasını düzenleyebilir. Kasko değeri bağlayıcı değildir. Ancak aracın satış fiyatı, kasko değerinin altında olduğunda araç sahibinin bu durumu gerektiğinde izah etmesi isteniyor.

Yani sudan bahanelerle; ışıkların kesilmesi veya kırmızı karın yağmasını bahane ederek aracın satışını yapamıyoruz. Ortada geçerli bir sebep varsa; gerçek satış fiyatının düşük olması sorun teşkil etmiyor. Ancak düşük bedelli araç satışı izah edilemediğinde vergi incelemesiyle matrah farkı düzenlenecektir.

Bunun yanında; izahat istenmeden sadece noter satış sözleşmesine bakılarak matrah tayini yapılıp ceza kesilemiyor. Böyle durumda araç satışının kasko değerinin altında olmasının sebebi izah edilebilirse; ceza vergi mahkemesi tarafından iptal ediliyor. Bu konuyla ilgili birçok mahkeme kararı vardır.

Sonuç ve Değerlendirme

Netice itibarıyla araçların satış fiyatı gerçek satış fiyatıdır. Araç kasko değeri harç alınmasında baz alınıyor. Araç kasko değerinin %30 düşüğüne fatura düzenlenebilir gibi bir uygulama da temelsizdir. Eğer satışı yapılan araç;

• Kazalı olup tamir görmüş bir şekildeyse
• Tamir veya bakıma ihtiyaç duyuyorsa (servis belgeli)

Araç satış bedelinin kasko değerinin altında satışının yapılması izah edilebilir. Ancak aracın düşük fiyata satışının izahatı yapılamıyorsa her an matrah farkına hazır olun.

Araç Satış Bedeli Kasko Değerinin Altında Olur mu? yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

• 2023 Yılı için 4.400 TL (Dört bin dört yüz TL’dir.)
• 2024 Yılı için 6.900 TL (Altı bin dört yüz TL’dir.)

Amortisman denildiğinde ilk akla gelen demirbaş olsa da buna ilaveten taşıt, makine, teçhizat ve binayı da sayabiliriz. Şimdi aktifimizde bulunan varlıklardan ayırdığımız amortisman konusunu irdeleyelim.

Amortisman Ayırma Bilgisi

Mükellef amortismana tabi kıymetlerinden her yıl yıpranma payı ayırır. Demirbaş ve buna bağlı amortisman ayırma oranını kim belirler? Amortisman ayırma oranını Maliye Bakanlığı tespit eder.

VUK 315 inci maddesi amortisman konusunu izah eder. Bu bağlamda iktisadi kıymetin faydalı ömrü dikkate alınarak amortisman ayrılır.

Amortisman Süresi

Amortisman ayırma süresi ne zaman başlar? Aktife alınan demirbaş, alındığı tarihten itibaren amortisman ayrılmaya başlanır. Amortisman ayırma süresi yıl olarak dikkate alınır. VUK 320 inci maddede kanunun detayı düzenleniyor.

Amortisman ayırmada nelere dikkat etmeliyiz;

• Aktife alındığı tarihte başlar
• Ancak ilgili yıla ait amortisman payı gidere yazılabilir
• Amortisman ayrılmaması veya düşük(kısmi) oranda ayrılması amortisman süresini uzatmaz

Amortisman Ayrılması ve Kaydı

Demirbaş ve amortisman konusunu biraz daha detaylandıralım. Amortismana tabi iktisadi kıymetin satılması ile ilgili yapılacak işlemleri VUK 328 inci madde düzenliyor. Aktife kayıtlı demirbaşın satılması durumunda ne gibi işlem yapılır? Aktifteki değeri ile satış değeri arasındaki müspet veya menfi artış veya azalış; kâr veya zarar olarak kayıtlara alınır. Hem işletme defterinde hem de Serbest Meslek Kazanç defterinde de işlem kayda alınıyor. Elbette bu iki deftere detay kayıt yapılamadığı için hasılat veya gider olarak kaydediliyor.

Şunu da unutmayalım ki aktifteki demirbaşın devir veya trampa ile elden çıkarılması da satış hükmündedir.

Önemli Notlar

Amortisman oranlarını iki başlık altında toplayabiliriz;

• VUK 313 üncü madde: İşletmede 1 yıldan fazla kullanılan kıymetler
• VUK 269 uncu madde: Gayrimenkul, alet, edevat ve sinema filmlerinin amortismanını belirtir.

Mükellefler için amortisman müessesesi zorunlu değil ancak seçimlik bir haktır. Yasa çerçevesinde mükellefe tanınan bu hakkı, mükellef dilerse kullanabilir. Bu bağlamda şu şekilde özetleyebiliriz.

• Mükellef amortisman hakkının kullanabilir
• Mükellef amortisman hakkının kullanmayabilir
• Mükellefe amortisman hakkını kısmi kullanabilir

Eğer amortisman ayrılmamışsa ya da kısmı ayrılmışsa aktifteki demirbaştan amortisman düşülerek net değer baz alınır. Bu durumda satılan aktifin satış değeri ile aktifteki net değeri arasındaki müspet fark kârdır.

Aktif değerden amortisman ayrılmadığında;

Yeniden değerleme yapılacağında ayrılmayan amortisman ayrılmış gibi hesap yapılarak, yeniden değerlemeye tabi tutulur. Ancak iktisadi kıymet satıldığında böyle bir işlem yapılmaz. Görünen net değer üzerinden işlem sonuçlandırılır. Başka bir ifade ile ayrılmayan veya kısmı ayrılan amortisman için her hangi bir işlem yapılamıyor.

Konu ile ilgili daha detaylı bilgi almak istenirse ekteki muktezaya göz atılabilir.

Rize Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü 85550353-105[2020]-E-7749

Kısaca demirbaş ve amortisman konusuna yüzeysel olarak değindik . Maksadımız; amortisman ayrılmadığında satılan iktisadi kıymetin kâr veya zarar durumunu değerlendirmekti. Netice olarak bir demirbaştan amortisman ayrılmadığında sonraki yılda ayrılsa bile gidere atılamaz. Ancak KKEG hesabına atılabilir.

Demirbaş satıldığında, eğer demirbaştan amortisman ayrılmamışsa aktifteki değeri üzerinden kâr veya zarar hesabı yapılır.

Demirbaş ve Amortisman Kısa Bilgiler yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

• Kredili satın alınan binek aracın ilk yıl kredi faiz giderinin aktife kaydedilmesi zorunludur
• Kredili satın alınan binek aracın kredi faiz kayıt; sonraki yılda ihtiyaridir
• Sonraki yılda seçilen yöntem: Gidere veya maliyete kayıt şekli, seçildikten sonra değiştirilemez.

Satın Aldığımız Binek Aracın Muhasebe Kaydı

Öncelikle kredili satın alınan binek aracın muhasebe kaydını yapalım. Muhasebe kaydına geçmeden önce nasıl bir hesap kodu açmalıyız.

Muhasebenin temeli düzen ile başlıyor. 2019 yılında binek araçla ilgili kanun güncellendi. Bu nedenle binek araçla ilgili hesap kodlarımızı da güncellememiz gerekiyor. Zira her yıl binek araç limiti yeniden belirleniyor. Ancak limit üzerinden ayrılan amortismanı gidere kaydedebiliyoruz. Ne yazık ki limitin üzerindeki tutardan amortisman ayırıldığı halde gidere kaydedilemiyor. Bu nedenle binek araç takibi için iki hesap kodu açmakta fayda var.

Muhasebe kaydında dikkat edilecek bir nokta var. Binek araçlarda her yıl güncellenen binek araç limiti var. Bu limitin üzerindeki aktiften ayrılan amortismanı gidere kaydedemiyoruz. 2022 yılındaki tutar 430.000 TL’dir. Limitin üzerindeki tutardan ayrılan amortisman KKEG hesabına atılabiliyor.

Satın alınan binek aracın muhasebe kaydını yukarıda yaptık. Onaylanan kredi doğrudan aracın satın alındığı firmaya gönderiliyor. Karşılığında ilk yıl için 300 no.lu muhasebe hesabını kullanıyoruz. Sonraki yıllara tekabül eden kredi tutarını ise 400 no.lu hesapta takip ediyoruz.

Kredi tablosunda aylara göre kredi faiz ve BSMV tutarlarını görüyoruz. Genelde ilk yıl sonraki yıllar faiz tutarı için 180/381 ve 280/481 no.lu hesaplar kullanılabiliyor. Ancak çok elzem olmadığı için gerek mahsup ve virman kafa karıştırıyor. Ayrıca zaman zaman güncellenebilen kredi faiz tablosu maddelerin yenilenmesine neden oluyor. Bu yüzden kredi taksitleri ödendikçe faiz kaydının yapılması kargaşayı önlüyor.

Kredi Taksitlerinin Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılıyor

Kredi ödemeleri yapıldığında elimizdeki kredi geri ödeme tablosunun yardımıyla muhasebe kaydını yapıyoruz. Bazı ödeme dekontlarında anapara ve faiz ayrıldığı için tabloya dahi ihtiyaç duymadan kaydımızı yapabiliyoruz. Ancak her durumda kredi ödeme takibinin doğru olması için kredi tablosu mutlaka temin edilmeli. Aksi durumda yanlış kayıt yapabiliriz.

Kredi Ödemesinin Muhasebe Kaydı

Öncelikle belirtelim ki kredi ödemesinin ilk taksitinde ilave ödeme olabiliyor. İlk kredi ödemesinin içinde krediye ilişkin kullanım ücreti olduğu gibi farklı bir takım masraflarda bulunabiliyor. Kredi dışında ödemelerin ise muhasebe kaydının nasıl yapılacağını bilmemiz gerekir.
213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 270 inci maddesi nasıl kayıt yapacağımızı açıklıyor.

Noter, mahkeme, kıymet takdiri, komisyon ve tellaliye giderleri ile Emlak Alım ve Özel Tüketim Vergilerini maliyet bedelini ithal etmek veya genel giderler arasında göstermekte mükellefler serbesttir.

Muhasebe kaydımızda kredi faiz tutarını maliyete attık. Çünkü 163 ve 334 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğinde faizlerin maliyete atılacağı açıklanıyor. Sonraki yıllarda da bu şekilde devam edebiliriz. Ancak yeni senede kayıt şeklimizi istersek aşağıdaki şekilde de seçebiliriz.

İlk yıl zorunlu olarak maliyete işlediğimiz faiz giderini, yeni senede gidere işleyebiliyoruz. Ancak bu seçim yapıldığında sonradan değiştirilemiyor.

Kredi Faiz Ödemelerinin Tamamı Gidere Yazılabilir mi?

Kredili aldığımız binek aracın kredi faizlerini maliyete atabiliyoruz. Ancak gidere de kaydedebiliyoruz. Elbette ilk yıl zorunlu olarak maliyete atıyoruz. Ancak sonraki yılda ihtiyari olarak gider yöntemini seçebiliyoruz. 2019 yılında çıkan parantez içi hüküm gereği kredi faizlerinin ancak %70’lik kısmını gidere işleyebiliyoruz. Aynı şekilde aracın maliyetine attığımız faiz gideriyle aktifimizin değeri yükseliyor. Dönem veya yıl sonunda aktif üzerinden ayıracağımız amortisman gideri de oluyor. Elbette 2019 yılındaki kanuna istinaden binek araçların amortisman giderinin de ancak belirlenen limit kadarlık kısmı gidere işlenebiliyor. Kalan kısımdan ayrılan amortisman gideri K.K.E.G hesabına kaydediliyor.

Son olarak da şunu belirtelim. Binek aracımızda yeniden değerleme yapacağımız zaman bir incelik var. Satın aldığımız ilk yıldaki kredi faizleri maliyeti atılır ve aktifleşir. Buna karşılık sonraki yıllarda kredi faizi, kur farkı veya vade farkı gibi ödemeler her ne kadar maliyeti atılıp aktifleşse de bu şekilde kalmaz. Yeniden değerleme yapılacağı zaman sonraki yıllardaki bu ödemeler maliyet değerinden arındırılır. Yani yeniden değerlemeye tabi tutulamaz. Kısaca binek araç kredi faizi konusunu işledik.

Aktife alınan binek araçla ilgili Hata Vergi Dairesinin 22.12.2020 tarihinde verdiği mukteza bulunuyor. Sayı:35672403-010.01[120-07-2020]-92017

Binek Araç Kredi Faizi | Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

• Ticari işletmeden kiralanan araç muhasebe kaydı
• Gerçek kişiden kiralanan araç muhasebe kaydı

şeklinde inceliyoruz. Özellikle değineceğimiz konu ticari işletmeden ziyade vergi mükellefi olmayan kimseden taşıt kiralamanın nasıl yapılacağıdır. Zira ticari işletmeden kiralanan araçların muhasebe kaydı bellidir. Araç kiraladığımız firma işletmemize kiralama faturası düzenler. Bizde faturayı pazarlama ve genel yönetim gideri şeklinde kayıtlarımıza alırız.

Binek araç kiralamasının şartları biraz özelliklidir. Bununla ilgili de 2019 yılında çıkan kanunla binek araç kiralamaya limit geldiği gibi tutar da her yıl güncelleniyor.

YILLARA GÖRE ARAÇ KİRALAMA LİMİTLERİ

Limit dahilindeki tutarı işletmemizin giderine atabiliyoruz. Limiti aşan tutarı ise Kanunen Kabul Edilmeyen Gider şeklinde muhasebeleştiriyoruz. Ana konumuz ise vergi mükellefi olmayan kimselerden araç kiralama olduğu için bu bilgiyle iktifa ediyoruz.

Tacir Olmayan Kimseden Araç Kiralama

Vergi mükellefi olmayan kimseden araç kiraladığımızda hem stopaj hem de KDV2 yönünden firmamız sorumlu oluyor.

Vergi mükellefi olmayan kişilerden taşıt kiralama işlemi genelde binek araçlar için yapılıyor. Ancak binek araç kiralamada üst limitin olduğunu unutmamamız gerekiyor. Zira üst limiti aşan tutarı işletmemizde gidere kaydedemiyoruz. Aynı şekilde binek araç trafik cezaları da gider olarak kaydedilemez.

Gelir Vergisi Kanunu 94/5-a maddesi işletmelerin kiralamalarını tanımlıyor. Bununla ilgili Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesine atıfta bulunuyor. Gelir Vergisi Kanunu 70 inci maddede ise hangi işlemlerin kira sayılacağını sıralıyor.

Kiralama ile ilgili stopaj sorumluluğunu bu maddede buluyoruz. Gelir Vergisi Kanunun 70 inci maddesi ise kiralama işleminde mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılacak stopaj kesintisinin % 20 olduğunu belirtiyor. Ayrıca her yıl güncellenen tutarın üzerinde kiralama geliri elde edenlerin GMSİ olarak beyanname verme sorumluluğunu da belirtiyor.

Her yıl güncellenen beyanname verme limitini de Gelir Vergisi Kanunu 103 maddesi Gelir vergisi tarifesi adı altında, vergi dilimlerini belirliyor.

Gelir Vergisi Kanunun 8.inci maddesinde

Tanımlaması yapılıyor. Buraya kadar işletmemizde gider olarak kayıt yapacağımız binek araç kiralama işlemini stopaj yönünden inceledik. Anlaşıldığı üzere nasıl ki vergi mükellefi olmayan kimseden işyeri kiraladığımızda stopaj kesintisi yaparak vergi dairesine ödüyoruz. Aynı şekilde araç kiralama durumunda VUK 213 sayılı kanun çerçevesinde 232’inci maddesine istinaden fatura zorunluluğu yerine getirilemiyorsa Kira Sözleşmesi sorunu çözüyor. Bu ise stopaj kesintisi yanında KDV2 gibi ek yükümlülük getiriyor.

Buraya kadar taşıt kiralamasını bize ve karşı tarafa stopaj ve Gelir Vergisi yönünden ne sorumluluk yüklediğini gördük. İşin bir de KDV yönünden sorumluluk kısmı var, şimdi ise ona kısaca değinelim.

Muhasebe Kaydını Birlikte Yapalım

Konuyu kanun çerçevesinde değerlendirip açıklamadan önce muhasebe kaydının nasıl yapılacağını örnekle izah edelim. Akabinde muhasebe kaydında geçen hesapların ne manaya geldiğini daha iyi anlayarak yorumlayabiliriz. Elbette işlemin bir çok vergi kanunu ile ilintisi vardır. Ancak maksadımız muhasebe kaydının nasıl yapılacağı ve kısaca ne gibi yükümlülükleri olduğu için özet geçiyoruz.

Araç kiralamamız üst limitin altında olduğu için tamamını gidere kaydedebiliyoruz. Pazarlama aracı olduğu için 760 Pazarlama Gideri Hesabının altında takip ediyoruz. İşlemimizde öncelikle stopaj vergisi oluşuyor. Bunun yanında KDV2 beyannamesi ile beyan edip ödeyeceğimiz KDV de oluyor. Bu iki vergiyi 360 Ödenecek Vergiler Hesabının alt hesabında takip ediyoruz. Son olarak ticari işlemden kaynaklanan cari hesap takibini 336/329 no.lu hesaplarda yapıyoruz.

Burada garip ama gerçek, insanı düşündüren KDV’nin hem ödenip hem de indirim konusu yapılması. Sonra indirim yapılmasına izin verdiği için bizi sevindiren (!) uygulama.

Araç Kiralamada KDV Tevkifat Yükümlülüğü Nasıldır?

İşletme kiralama yaptığında işletmenin kiralama gideri oluşuyor. Ancak firmamız oluşan kiralama giderini kurum kazancından düşebiliyor mu? Yani işletmemiz safi kurum kazancının tespitinde bu işlemi nasıl uygulayabiliyor. Bunu ise Gelir Vergisi Kanunu safi kurum kazancı tespiti maddesine atıfta bulunarak çözüyor. Gelir Vergisi Kanunu 40/5 maddesinde de taşıt giderinin kurum kazancından indirileceği belirtiliyor. Bu madde ise işletmenin aktifine kayıtlı veya kiralama yoluyla işletmeye dahil bulunan şeklindedir.

Bu açıklayıcı madde ile kiralama giderinin kurum kazancından düşülebileceğini anlıyoruz. Bunun yanında ilgili madde KDV ile yükümlülük de yüklüyor. 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu hangi işlemlerin KDV’ye tabi olduğunu belirtirken f bendinde Gelir Vergisi Kanunu 70 inci maddedeki kiralama işleminin KDV’ye tabi olduğunu belirtiyor.

Ayrıca KDV kanunu Madde 9 ile kanunu adresi Türkiye’de bulunmayan veya gerekli görüldüğü durumlarda verginin garanti altına alması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları vergi sorumlusu yapar hükmü vardır. Bu hüküm çerçevesinde taşıt kiralayanı vergi sorumlusu kıldığı için KDV2 beyannamesi vermekte sorumlu tutar. Sorumlu bulunan oran ise %18 şeklindedir.

Buraya kadar vergi mükellefi olmayan bir kimseden araç kiraladığımızda hem stopaj, hem de KDV kesintisi yapılıyor. Sözde bu kesintilerin araç sahibinden yapıldığı varsayılıyor. Oysa ki araç sahibi “Ben paramı alırım, gerisine karışmam.” dediği için vergi yükü araç kiralayan firmaya ilave külfet olarak geliyor. Hem de ne gariptir ki bizim ödediğimiz stopaj vergisini, araç sahibi eğer vergi limitine ulaşırsa vergisinden düşebiliyor. Garip bir uygulama ama yapacak bir şey yok. Artık önümüzdeki maçlara bakacağız.

Elbette iki vergiyi ödeme külfetine firmamız mecburen katlanır ama bununla bitiyor mu? Zannetmiyorum. Ancak araçla ilgili kira sözleşmesi yapıldığı için cılızda olsa bir ses “Bana da, bana da.” diyerek kendi payını ister. Tahmin edeceğiniz gibi bu da olmazsa olmazların vergisi Damga Vergisidir.

Vergi Mükellefi Olmayandan Araç Kiralama ve Damga Vergisi

Netice itibarıyla bunca işlemden sonra son bir vergi daha var ki onu da ihmal etmememiz gerekiyor. Zira Damga Vergisi Kanunu açısından sözleşmeye istinaden beyanname verilmemesi Takdire gönderilme sebebidir. Son olarak da 1 No.lu Tabloda belirtilen sözleşme süresi ve brüt tutarı üzerinden %0,15 (binde 1,5) oranında Damga Vergisi Beyannamesi de vermemiz gerekiyor.

Dijitale geçilmesine rağmen İşyeri kiralamalarında Damga Vergisini İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden verebilmemize rağmen henüz sözleşmeye ilişkin Damga Vergileri bu şekilde verilemiyor. Düzenlenen Damga Vergisi Beyannamesi elden Vergi Dairesine Verilmelidir. Şunu da belirtelim ki Damga Vergisi Beyannamesini illaki bağlı olduğumuz Vergi Dairesinden vermek zorunda değiliz. Her hangi bir Vergi Dairesinden de beyannameyi verebiliyoruz. Ancak sözleşmelere ilişkin süre kısıtlıdır, 15 günlük süreyi ihmal etmemeliyiz.

Sonuç olarak bir araç kiraladığımızda epey kanunla mücadele edip yükün üzerine yük bindirmemiz gerekiyor. Her şeye rağmen kiralama işlemi yaptığımızda binek araçlardaki üst limite kadar gidere kayıt edebiliyoruz. Buna karşılık limiti aşan tutarı gider olarak kaydedemiyoruz. Ancak aşan tutar için de hem stopaj, hem de KDV hesaplayıp vergi dairesine ödememiz gerekiyor. Sizce bu adil mi?

Araç Kiralama | Muhasebe Kaydını Nasıl Yaparız yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

5024 sayılı kanunla Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununda değişiklikler yapıldı. Her şeyden önce yürürlüğe giren bu kanun; muhasebeciler için köşe taşı oldu. Bununla beraber Kanunun 315 inci maddesinde önemli bir konuya daha değiniliyor. Bilindiği üzere amortisman oranı Bakanlıkça tespit ve ilan ediliyor.

Araç Lastiğinde Amortisman Oranı Nasıl Uygulanır

5024 sayılı kanun çerçevesinde 3 üncü maddesiyle 213 sayılı Kanunun 315 inci maddesi Maliye bakanlığınca güncellendi. Normal amortisman ve Azalan bakiyeler usulü amortismanın nasıl uygulanacağı detaylı bir şekilde açıklanıyor. Araç Lastik amortisman uygulaması bu kanun çerçevesinde değerlendiriliyor.

Öncelikle hangi iktisadi kıymetin nasıl bir amortisman oranına tabi olduğu konusuna değinilecek. Maliye Bakanlığı İktisadi kıymetlerde uygulanan amortisman oranını Kanundan aldığı yetkiyle zaman zaman güncelliyor. Aynı zamanda VUK 339 ve 333 sıra no.lu tebliğlerden yürürlükteki güncel listeye ulaşılıyor.

• 2024 yılı VUK Genel Tebliği Sıra No: 556 Amortisman alt limiti 6.900 TL
• 2023 yılı VUK Genel Tebliği Sıra No: 544 Amortisman alt limiti 4.400 TL
• 2022 yılı VUK Genel Tebliği Sıra No: 534 Amortisman alt limit 2.000 TL
• 2021 yılı VUK Genel Tebliği Sıra No: 522 Amortisman alt limit 1.500 TL
• 2020 yılı VUK Genel Tebliği Sıra No: 513 Amortisman alt Limit 1.400 TL
• 2019 yılı VUK Genel Tebliği Sıra No:504 Amortisman alt Limiti 1.200 TL

şeklinde sıralayabiliriz. Daha açık ifade ile bu tutarın üzerinde olduğunda aktife alınması gerekiyor. Belirtilen tutarların altında olduğunda doğrudan gidere yazılabiliyor.

Binek Araç ve Ticari Araçlarda Lastik Gideri

Maliye Bakanlığı mükelleflerden gelen talepler doğrultusunda kanun ve tebliğlerde esneme veya ek açıklamalar yapıyor. Kanun metni; Tebliğler ve Özelgeler sayesinde daha iyi anlaşılır hale geliyor. Vergi mükellefi için en açıklayıcı kanun metinleri ise Muktezalardır. Bununla beraber Kanun, Tebliğ, Mukteza, İç Genelge, Uygulama Tebliği gibi bir çok unsurun olması konu çözümünü biraz zorlaştırıyor.

339 ve 333 sıra numaralı Tebliğ ile 3.72 bölümünde

• Otomobil
• Kamyon
• Minibüs
• Midibüs
• Yük arabaları
• Özel amaçlı kullanılan araçlar ve benzerleri araçlara ait lastikler

ile ilgili açıklama yapılıyor. Burada lastiklerin faydalı ömrünün 2 yıl olduğu ve amortisman oranının %50 şeklinde uygulanacağı açıkça belirtiliyor. Bu şekilde araç lastik gideri konusunda genel bilgiye ulaşıyoruz.

Öte yandan 345 sıra no.lu VUK ile işyerlerinde ticari amaçla kullanılan otomobil, minibüs ve yük arabaları gibi araçlarla ilgili açıklama da yapılıyor. Kanun 339 ve 333 sıra no.lu tebliğe atıfta bulunuluyor. Her ne kadar araç lastiklerinin amortisman oranı belirtiliyor olsa da ekonomik ömrünün 1 yıldan az olması durumunda gidere yazılmasının uygunluğu izah ediliyor.

345 no.lu tebliğ gerek firma sahipleri için, gerekse muhasebeciler için can simidi oldu. Zira faydalı ömrü biten demirbaş konusunda tereddütler yaşanıyordu. Ancak tebliğde; hangi sektörde faaliyet gösteren mükellefin faydalanacağı belirtilmiyor. Bunu tespiti de ancak objektif kriterlere göre kendimiz belirliyoruz. Konunun önemli kısmı; Araç lastik amortisman için seçtiğimiz yöntemin izah edilebilir olmasıdır.

Araç Lastik Gideri ve Muhasebe Kayıt Nasıldır

Konuyu genel olarak değerlendirdiğimizde araç lastik gideri için yaptığımız muhasebe kaydında iki farklı durum bulunuyor. Tebliğde belirtildiğine göre ekonomik ömrü bir yıldan az iktisadi kıymet gidere yazılabiliyor. Oysa işletme faaliyeti gereği binek aracı çok fazla kullanabiliyor. Buna bağlı olarak araç lastiklerinin ekonomik ömrü bir yıldan az olabiliyor.

Kullanılan otomobilin binek otomobil veya ticari araç olması durumuna göre muhasebe kaydı da farklı olacaktır. Bilindiği üzere 7194 ve 193 sayılı kanunlarda binek araçlarda gider kısıtlaması getirildi. Bu çerçevede lastik giderinin muhasebe kaydı iki şekilde olacaktır.

• Ticari araç olduğunda araç lastik gideri doğrudan pazarlama gideri olarak kaydediliyor.
• Binek araç olduğunda kıst dönem olarak gidere yazabiliyoruz.

Ayrıca binek araçlardaki lastik gideri için ancak tutarın %70’lik kısmını gidere kaydedebiliyoruz. Buna karşılık %30’luk kısmı KKEG hesabına kaydediliyor.

Genel prensip KKEG hesabı da ilgili hesabın altına alt hesap açılarak takip edilmesidir. Burada 689 No.lu hesabın kullanılmasının sebebi ayrıştırıcı olması içindir. Normalde ilgili hesabın altına alt hesap açarak takip etmek doğru kayıt şeklidir.

İşetmede ticari aracın kullandığı araç lastiğinin ekonomik ömrü 1 yıldır. Bu durumda muhasebe kaydı şu şekilde yapılıyor.

Kanunlar, Tüzükler, Yönetmelikler, Muktezalar, Uygulama Tebliğleri

Ülkemiz de birçok işlem hızlı bir şekilde dijitale geçiyor. Bununla birlikte çok sık çıkan kanunlar, Kanun hükmünde kararnameler ve diğerlerinin takibini yapmak gün geçtikçe zorlaşıyor. Her ne kadar dijital çağa gelmiş olsak da hem uygulama hem de takipte muhasebecilerin olaylara yetişmesi neredeyse imkansız.

Gün geçmesin ki yeni bir uygulama, yeni bir güncelleme çıkmasın. Elbette bu çerçevede konu bazında Kanun, Yönetmelik vb. bilgilerin indekslenmesi kullanım açısından pratik olacaktır. Son dönemde Maliye Bakanlığının hazırlanmakta olduğu sirküler ve bültenler oldukça faydalıdır. Bunun yanında bilgiye daha kolay ulaşmak için yetkililerden ne gibi talepleriniz olabilir?

Araç Lastik Alımında Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Yeni uygulamanın yürürlüğe girmesi ile binek araçlara ait gider ve amortisman ayrılmasında ciddi yapısal değişiklik oldu. Kanunun güncellenmesiyle eski yıllarda uygulanan amortisman uygulaması tekrar başladı.

Yeni değişiklikle binek araç gider kaydı ve amortisman ayırmada dikkatli olmalıyız.

Binek Araç Kaydında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir

Konumuz binek araç satışında uygulanacak yol haritası olduğu için gidere ait kısmı irdelemeyeceğiz. Bu nedenle sadece konumuzla ilgili amortisman ayırma işlemine değineceğiz.

• Binek araç ÖTV ve KDV dahil
• İkinci el satın alınabilir.

her iki durumda da kanunun belirlediği üst limit ve muhasebe kaydının nasıl olacağının şekil şartı bellidir. Sonuçta araç bedelinin tamamını aktife kayıt yapabiliyoruz. Ancak KDV ve ÖTV kısmını limit çerçevesinde gidere de kaydedebiliyoruz.

Binek araç senaryomuz şu şekilde olsun.

ÖTV+KDV TUTARI : 650.000 TL (2023 YILI LİMİTİ : 440.000 TL) FARK: 210.000 TL

ARAÇ VERGİSİZ : 614.000 TL (2023 YILI LİMİTİ : 500.000 TL) FARK: 114.000 TL

İKİNCİ EL BİNEK ARAÇ: 1.200.000 TL (2023 YILI LİMİTİ: 950.000 TL) FARK: 250.000 TL

Muhasebe Kayıt Örnekleri

Binek araç satın alınması ile ilgili kaydımızı örneklendirecek olursak;

1-) ÖTV + KDV GİDERE KAYDEDEBİLİRİZ

Örneğimizde satın aldığımız binek aracın limit kadarlık kısmını gidere kaydediyoruz. Buna karşılık limitin üzerindeki tutarı KKEG hesabına kaydediyoruz. Aynı şekilde 500.000 TL aktif değer üzerinden %20 amortisman ayırıp gidere kaydedebiliyoruz. Bunun yanında limitin üzerindeki 114.000 TL’den ayırdığımız %20 amortismanı KKEG hesabına atıyoruz.

2-) ÖTV + KDV’Yİ AKTİFE KAYDEDEBİLİRİZ

Örneğimizde Amortisman ayırabileceğimiz limite kadarlık tutarı

• Vergisiz tutarı
• ÖTV + KDV dahil tutar

aktifte ayın alt hesaba kaydediyoruz. Buna karşılık amortismanını KKEG hesabına kaydedeceğimiz diğer tutarı farklı alt hesaba kaydediyoruz. Bu şekilde alt hesaba kaydedilen tutardan ayrılan amortisman KKEG hesabına sorunsuz şekilde kaydedilebiliyor.

Binek Araç İçin Ayrılan Amortisman Gider Muhasebe Kaydı

Aktife aldığımız binek aracımızın amortisman kaydını 3’er aylık dönem halinde yapabiliriz. Ne var ki konuyu uzatmamak adına yıllık tek kayıt olarak örneklendireceğiz. Burada dikkat edeceğimiz nokta, geçici vergi dönemine göre kayıt yapılacaksa K.K.E.G kısmını ihmal etmemeliyiz. Ne yazık ki aksi durumda yanlış kayıt yapmış oluyoruz.

Amortismana Hesaplama:

• 940.000 TL %20 = 188.000 TL
• 324.000 TL %20 = 64.800 TL

Örneğimizde amortisman ayırmayı görüyoruz. Kanun koyucunun belirlediği limitten %20 Amortisman ayırarak giderimize kaydediyoruz. Elbette limitin üzerindeki aktif değerden de %20 amortisman ayırıyoruz. Ancak bunu gidere kaydedemiyoruz. Ancak KKEG hesabına kaydedebiliyoruz. Yani işletmemiz için gider kalemi sayılmıyor ve işletmenin Kâr’ından düşülemiyor.

Aktife Kayıtlı Binek Aracın Satışının Muhasebe Kaydı

Aktifteki araçtan 5 yıl boyunca amortismanı bu şekilde ayırıyoruz. Binek aracı satacağımız zaman ister gidere atılan amortisman olsun, isterse KKEG hesabına kaydedilen amortisman olsun; dikkate alınıyor.

Yeni uygulama ile muhasebe literatürüne yeni bir kavram daha girmiş oluyor. KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GELİR kavramı. Kulağa her ne kadar garip gelse de uygulanması gereken bir kavramdır. Aktifteki binek aracımıza V.U.K’ a göre belli orana göre amortisman ayırıyoruz. Ayrılan amortismanı da 257 no.lu Birikmiş Amortismanlar hesabına kaydediyoruz.

Gider olarak kullanmadığımız halde ayırdığımız KKEG amortismanlar, aracı sattığımızda önem arz ediyor. Şöyle ki; Araç için 188.000 TL amortisman ayırdık ve giderimize kaydettik. Oysa ki 257 no.lu hesapta ilave olarak 64.800 TL daha amortisman var. Oysa bu gideri KKEG hesabına kaydettiğimiz için gider olarak faydalanamadık. Bu mağduriyetin önlenmesi için binek aracın satıldığı yılda firmaya kâr çıkıyorsa amortisman olarak ayrılan KKEG devreye giriyor. Kanun koyucu kanunda yaptığı düzenleme ile Vergiye Tabi Olmayan Gelir tanımını yaparak bu kargaşayı önlemiş oluyor. Yani bu tutarı işletmenin kârından düşebiliyoruz.

Binek Araç Satışı ve Mahsup Maddesinin Yapılması

Bu açıklamalar çerçevesinde binek araç satışı muhasebe kaydını aşağıdaki şekilde tamamlayabiliriz.

Bizim kanaatimize göre böyle bir satış kaydı uygun olacaktır. KDV beyannamesine yazılan şekliyle uygun bir kayıt olacaktır. Bundan sonrada yapılması gereken muhasebe kaydı ise mahsup maddesidir.

Kanunen Kabul Edilmeyen Gelir (Vergiden Muaf Gelir) uygulaması ise Gelir veya Kurumlar Vergisi Beyannamesini düzenlediğimiz aşamada ortaya çıkıyor. Örneğimize göre;

252.800 TL amortisman gideri ayrılmıştır. Ancak bunun 188.000 TL’lik kısmını gidere işleyerek indirim konusu yapabildik. Bununla beraber 64.800 TL’lik kısmı ise amortisman olarak ayırdık. Ancak K.K.E.G kaydedildiği için işletme için gider olarak gelirden indirilemedi. Bu yüzden işletme gider olarak kullanamadığı amortismanı şartlar uygunsa kârından düşebiliyor. Araç satışından dolayı oluşan kârı işletme kârından düşmek için şu şartların olması gerekiyor.

• Firma zarar ettiyse bir işlem yapılmıyor
• Firma kâr ettiyse Amortisman (K.K.E.G) gelirden düşülüyor
• Beyannamede Diğer indirimler “Vergiye Tabi Olmayan Gelir”

Gelir ve Kurumlar beyannamesinde Diğer İndirimler kısmına gider olarak kullanamadığımız ancak ayırdığımız 64.800 TL’lik amortismanı yazıyoruz. Bu bölümdeki Vergiye Tabi Olmayan Gelir kısmına 64.800 TL’yi yazarak vergi ödenmesini bu şekilde önlemiş oluyoruz.

Bir yığın bürokrasi içinde böyle bir uygulama; muhasebe çalışanları için ek ve gereksiz bir külfet oluyor. Ancak mükerrer vergilendirmeyi önlediği için de tasvip ettiğimiz bir uygulamadır. Eğer siz kanun koyucu olsaydınız bu karmaşayı nasıl çözerdiniz?

Binek Araç Satın Alınması ve Satışı | Muhasebe Kaydı yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Binek araçlara ait düzenleme 01/01/2020 tarihinden uygulanmak üzere 07/12/2019 tarihinde onaylandı. Buna göre işletmeler binek araç masraflarının ancak %70’lik kısmını gider olarak kullanabilecek.

Bununla beraber eski tarihte de binek araçla ilgili kısıtlama vardı, iktidar partisi tarafından yürürlükten kaldırılmıştı. Ne gariptir ki aynı hükümet binek araç gider kısıtlamasını tekrar yürürlüğe getirdi. Ne yazık ki binek araç gider kısıtlaması yenilikçi Türkiye’de hiç yakışmadı.

Binek Araç Kaydı Matrah ve Vergileri

Binek otomobillere getirilen gider kısıtlaması tepki alsa da uygulamaya başladı. Yürürlüğü giren kanunla binek araçlara ait giderler; GİDER ve K.K.E.G şeklinde iki ayrı hesapta takip edilecek. Bu yeni düzenleme amortisman giderinin ayrı ayrı takibini zorunlu kılıyor. Zira işletme, binek aracını sattığı yıl ticari kârı varsa kullanamadığı amortisman (KKEG) giderini ticari kârından düşebiliyor.

Bu nedenle binek araç kaydı ve gideri kısıtlamasından dolayı muhasebe kayıtlarını daha dikkatli ve anlaşılır yapılmalıdır. Aktife alınan binek araçların, satıldığında kargaşa olmaması için baştan önlem alınması gerekiyor. Bu yüzden aktifleştirmeyi yaparken hesaplarda kırılım kullanmalıyız. 2025 yılı için uygulanacak rakamlar şu şekildedir.

• Otomobil kiralamada bir araç için aylık kira bedelinin 37.000 TL kadarlık kısmı (KDV hariç)
• Binek otomobilin ÖTV ve KDV dâhil tutarların 990.000 TL kısmı
• Binek otomobillere ilişkin giderlerin en fazla %70′lik kısmı
• ÖTV ve KDV hariç Araç Bedeli 1.100.000 TL
• 2. el otomobillerde 2.100.000 TL’lik tutara isabet eden kısımlar amortismana tâbi olur.
• Belirlenin tutarların üzerindeki giderler kanunen kabul edilmeyen gider hesabına kaydediliyor. Bu şekilde binek araç gideri uygulaması için tedbirler başlıyor. Binek araç kaydı iki kırılımlı hesap açarak da takip etmeliyiz.

Örneklendirecek olursak, şu şekilde izah edebiliriz;
Binek araç kiralama bedeli : 37.000 TL ise kısıtlama ile
40.000 TL – 37.000 TL =3.000 TL K.K.E.G olarak kayda alırız
Binek otomobil için araç bedeli olarak Vergisiz Matrah 1.300.000 TL
ÖTV ve KDV için de 1.100.000 TL verdiğimizde
1.300.000 TL – 1.100.000 TL = 200.000 TL Tutarın Amortismanı (K.K.E.G) olacaktır
1.100.000 TL – 990.000 TL = 110.000 TL Tutarın Amortismanı (K.K.E.G) olarak kayda alınacaktır

Eğer ikinci el aracı 2.250.000 TL’ye alsaydık.
2.250.000 TL – 2.100.000 TL = 150.000 TL Kısmının Amortismanı (KKEG) olacaktır.

Binek Araçla İlgili Genel Bilgi

Binek araç satın alındığında işletmenin aktifine kaydediliyor. Eğer satın alınan binek araç sıfır ise ÖTV ve KDV tutarı faturada ayrı ayrı gösteriliyor. Bu durumda mükellefe tanınan limit çerçevesinde ilgili tutarı doğrudan gidere yazabiliyor. Eğer bu tercih edilmez ise her yıl amortismana ayırmak üzere aktife de kaydedilebiliyor.

Şöyle ki:

Örneğimizde 2024 yılı için binek aracın çıplak maliyeti 790.000 TL bunula beraber ÖTV ve KDV olarak da 690.000 TL bu tutara kadarlık kısım aktife kaydedilebiliyor. Her yıl %20 amortisman ayırarak işletmenin giderine yazılıyor. Limit dahilindeki tutarların gidere atılması tercihinde binek araçlarda uygulanan %70’lik uygulama dikkate alınmıyor. Zira kanun koyucu gider limitini belirliyor ve bunun üzerinden amortisman ayrılabiliyor.

Bununla beraber işletme 690.000 TL’yi doğrudanda gidere yazabiliyor. Bunda da %70’li bir ayırma yapılmıyor.

Burada dikkat edilecek nokta binek aracın 2024 yılı için çıplak maliyeti 790.000 TL veya ÖTV ve KDV olarak 690.000 TL’nin üzerindeki tutarları da aktife alınabiliyor. Elbette amortisman giderinin ayrılacağı tutarı ve üzerindeki tutarı alt kırılımda takip etmeliyiz. Zira limitin üzerindeki tutardan ayrılacak amortisman KKEG hesabına kaydediliyor.

Binek Araç HGS Gideri Muhasebe Kaydı

Yeni uygulama biraz karışıklığa sebep olsa da zamanla düzene girecektir. Fakat bazı ticari işletmeler faaliyeti gereği binek otomobil giderlerinin tamamını kullanabiliyor. Bu çeşit işletmeler konumuz dışındadır. Ancak bu açıklamalar kısıtlamaya tâbi işletmeler için geçerlidir.

Kısıtlamaların uygulanmasına kısa bir örnek vereceğiz. Ancak dikkat edilmesi gereken husus gider kaydında %70’lik oran varsa giderin KDV’sinde de %70’lik oranın olduğunu unutmayınız. Binek araçlarda gideri kısıtlaması olduğunu unutmayın. Buna istinaden Binek araçlara ilişkin yapılan harcama ve .KDV’nin %30’luk kısmı K.K.E.G’ e işleniyor.

Örneğimizde binek araç için satın alınan HGS yükleme makbuzunun muhasebe kaydını yapıyoruz. 120 TL’lik giderin %70’lik kısmı gidere kaydedilirken, %30’luk kısmı KKEG hesabına kaydediliyor.

HGS muhasebe kaydı genelde bu şekilde yapılıyor. Bunun yanında istenen ÖZELGEDE tutardan iç yüzde ile KDV ayrılabileceği de belirtiliyor.

Binek Otomobil Giderinin Muhasebe Kaydı

Binek otomobil giderine ilişkin basit bir örnek yapalım. Firmamızda kullanılan binek aracın aylık giderleri şu şekilde olsun.
Akaryakıt Gideri : 1.200 TL (Örnek 2022 yılı için geçerlidir.)
Tamir Bakım Gideri :2.500 TL
Sigorta Gideri : 1.890 TL
Lastik Gideri : 1.290 TL

Binek Araç Kiralama Gideri : 9.000 TL

Her ne kadar işletmeler gider kısıtlamasını hoş görmese de yeni düzenleme uygulamaya başladı. Bazı işletmelerin faaliyetleri gereği binek araç kullanımı fazla olabiliyor. Böyle özellik arz eden firmanın talebi doğrultusunda gerekli incelemeden sonra bu çeşit firmalara kolaylık sağlanması yerinde olacaktır.

YILLARA GÖRE BİNEK OTOMOBİLDEKİ GİDER LİMİTİ

Binek araçların gider limiti her yıl Tebliğ ile güncelleniyor. Bu bağlamda güncellenen liste aşağıdaki gibidir.

Gider İşleminin Muhasebe Kaydı

Örneğimizde binek araç için yaptığımız 2.500 TL’lik giderin muhasebe kaydını yapalım. Harcamanın %70’lik matrah ve KDV’si normal gidere kaydediliyor. Buna karşılık matrah ve KDV’nin %30’luk kısmı KKEG hesabına kaydediliyor.

5035 sayılı Kanunun 48/1-c (01 Ocak 2004) maddesine göre ÖTV ve araç için yapılan diğer harcamalar maliyete eklenebileceği gibi gider şeklinde de muhasebe kaydı yapılabiliyor. Özellikle belirtelim ki araç satın alımlarında faiz gideri ilk yıl maliyete ekleniyor.

Ancak sonraki yıllarda gidere işlenebileceği gibi maliyete de eklenebiliyor. Ancak ilk sene, faiz giderinin işlenmesinde seçilen yöntem sonraki yıllarda değiştirilemiyor, seçilen yönteme göre devam ediliyor.

Sonuç ve Değerlendirme

Binek araçlara yönelik kısıtlama kanunla yürürlüğe girdi. Muhasebe kayıtlarında alışkanlıktan dolayı gider kısıtlaması unutulabiliyor. Cezai durumla karşılaşmamak için unutulmamalıdır. Kredili satın alınan binek araçlarda ödenen faiz giderinde de gider kısıtlaması vardır. Muhasebe Kayıtlarında kredi faizinin %30’luk kısmının KKEG olarak ayrılması unutulmamalıdır.

Binek Araç Gider Kısıtlaması | Nasıl Uygulanır yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Binek Aracın Genel Özellikleri

Muhasebe kaydı açısından aracın binek/ticari olduğunu belirlemek bazen zor olabiliyor. Şöyle ki araç yapı olarak ticari olsa bile ekleme ve düzenleme yapıldığında binek araç statüsüne geçebiliyor. Püf nokta olarak aşağıdaki kapsama giren araçları binek araç sınıfına dahil ediyoruz.
Satın aldığınız araçları şu şekilde sınıflandırabiliriz;

• Araçta 1+7, 1+4, 1+3 veya 1+1 koltuklu olması
• Şoför ve de öndeki yolcu koltuğunun arka kısımda, emniyet kemerleri veya emniyet kemeri montajına uygun tertibatın olması
• Aracın iç kısmında koltuk veya emniyet kemeri ekipmanı montajı için sabit tertibatın olması
• Aracın iç kısmının, yolcu bölümlerindeki konfor özellikleri ve iç döşemelerinin yolcu taşımaya uygun hale getirilmesi
• Yer kaplamaları, havalandırma, iç aydınlatma, küllükler gibi aksesuarların yapılmış olması
• İki yan panel boyunca arka cam olsa bile yan panelde cam bulunmamalıdır, yan panelde camların bulunması
• Şoför bölümü ile eşya taşınması için kullanılan arka bölüm arasında sabit bir panel veya bariyer bulunmaması

Yukarıda sıraladığımız özelliklerden birinin araçta olması binek araç olarak değerlendirilmesine neden olur.

Kapalı kasa motorlu taşıtların ruhsatında ticari olarak geçse bile 87.03 pozisyonundaki araçlar binek araç olarak değerlendiriliyor.

Binek aracın muhasebe kaydında aracın, hangi statüde olduğu önemlidir. Ancak binek araçların KDV’ si indirim olarak kullanılamaz, ancak belli şartlarda gidere veya maliyete atılabilir.

Binek araçlar için yapılan yakıt, tamir gibi harcamalar yeni uygulama ile %70 oranında gidere işlenebiliyor. Bunun yanında ticari aracın, yapılan ekleme ve düzenlemeler ile binek araca dönüştürülmesi durumunda ek ÖTV vergisi çıkacağını unutmamak gerekir. Kanun koyucu haklı olarak haksız gider yazılmasını önlemek için bazı tedbirler almak zorundadır. Ancak olaya tacir olarak bakıldığında eleştirmek yerinde olacaktır. İki tarafta haklıdır. Binek taşıtların kullanımı suistimale açıktır. Buna rağmen gider yapan firmanın, giderinin bir kısmını kayıtlarına alamaması sizce kanuna uygun mu?

Binek Araç ile İlgili Bazı Soru ve Cevaplar

Soru1: Binek otomobil satın alındığında KDV indirimi hangi durumlarda mümkün değildir?

Cevap1: 3065 sayılı Kanunun 30. b bendine göre, faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya işletilmesi faaliyeti dışında kalanların, işletme amacı dışında aldıkları binek otomobillerinin KDV’si indirilemez.  Bunun yanında Finansal kiralama yoluyla satın alınan binek otomobillerin kira bedellerindeki KDV de aynı şekilde indirilemez.

Soru2: Binek otomobil olarak sınıflandırılan ancak ticari amaçlı kullanılan araçlarda (Doblo Combi) KDV indirimi yapılabilir mi?

Cevap2: Ticari amaçlı kullanılması, binek otomobil olarak sınıflandırılan araçların (Fiat Doblo Combi) satın alınmasında da KDV indirimi mümkün değildir.

Soru3: Panelvan veya kamyonet gibi ticari araçlar, binek otomobile dönüştürüldüğünde KDV indirimi nasıl etkilenir?

 Cevap3: Panelvan veya kamyonet olarak satın alının ticari araçların KDV indirimi yapılır. Ancak bu araçlar binek otomobile dönüştürüldüklerinde (koltuk eklenmesi, cam açılması gibi), indirim konusu yapılan KDV düzeltilmelidir. İndirim konusu yapılan KDV; gider veya maliyete aktarılmalıdır. Aynı şekilde minibüslerin de binek otomobile dönüştürülmesi durumunda da bu işlem yapılmalıdır.

Soru4: Açık artırma ile satılan daha önce kullanılmış binek otomobillerde KDV var mıdır. Varsa ödenen KDV indirim konusu yapılabilir mi?

 Cevap4: Açık artırma ile satılan ikinci el binek otomobillerde KDV oranı %1 olarak uygulanır. (2007/13033 sayılı Kararname).  Ancak KDV indirimi hakkı, işletmenin faaliyetiyle ilgilidir. İndirilemeyen KDV gider veya maliyet atılır.

Soru5: İşletmeler; binek otomobillerde indirim konusu yapılamayan KDV’yi nasıl muhasebeleştirilir?

Cevap5: İndirim konusu yapılamayan KDV, işletmede gider veya maliyet unsuru olarak kayda alınır.

Binek Aracın Tanımı Net Değildir (VUK) yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.