Binek Araç Satışı ve Kıst Gider İndirimi Muhasebe Kaydı

Binek araç satışı 05.12.2019 tarih ve 7194 sayılı kanunun yürürlüğe girmesiyle yeniden şekillendi. Şahıs veya şirketlerin aktifine kayıtlı binek araçları vardır. Böylelikle yeni çıkan kanunla binek araç satışına ait muhasebe kaydı değişmiş oluyor. Bunun yanında kanunu destekler mahiyette 375 sayılı kanun hükmünde kararname yürürlüğe girmiştir. Kanunun 13’ncü maddesi ve de Gelir Vergisi Kanunun 40’ıncı maddesine parantez içi hüküm eklemesiyle kanun yenilenmiş oldu.

Yeni uygulamanın yürürlüğü girmesi ile binek araçlara ait gider ve amortismanda ciddi yapısal değişiklik olmuştur. Bu kanun çerçevesinde eski yıllarda uygulanan kıst amortisman uygulaması tekrar canlandırılıyor. Yeni değişiklikle binek araç gider kaydında ve de amortisman uygulamasında dikkat etme zorunluluğu hasıl olmuştur. Kısaca binek araç satışı durumunda ayrılan amortisman gideri kâr hesabında bir kat daha önem arz ediyor.

Binek Araç Kaydında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir

Konumuz binek araç satışı durumunda uygulanacak yol haritası olduğu için gidere ait kısmı fazla irdelemeyeceğiz. Bu nedenle sadece konumuzla ilgili amortisman ayırma işlemine değineceğiz. Örneğimiz 2020 yılı için ve tam yıl olarak değerlendiriyoruz. 2020 Yılındaki 2.el alınan binek araç üst limiti 250.000 TL’dir. Biz ise binek aracımızı 280.000 TL’ye almış gibi örneklendireceğiz.

  • Binek arac ÖTV ve KDV dahil alınabilir
  • Aracı ikinci el almış olabiliriz

her iki durumdada kanunun belirlediği üst limit ve muhasebe kaydının nasıl olacağının şekil şartı bellidir. Sonuçta araç bedelinin tamamını aktife kayıt yapabiliyoruz. Ancak KDV ve ÖTV kısımını limit çerçevesinde gidere de kaydedebiliyoruz. Kanaatimizce çok elzem olmadıkça aktife kaydetmek ileriki zamanda çıkacak kâr’ı bir nebzede olsa önlemiş oluyor.

Binek Araç Satışı ile ilgili kaydımızı örneklendirecek olursan;

Firmaya alınan binek aracın muhasebe kaydını gösteren Datasoft muhasebe programında yapılmış muhasebe kaydı.
Binek Araç Alış Muhasebe Kaydı

örnekte gördüğümüz gibi detaya girmeden binek aracımızı 280.000 TL’ye satın alıyoruz ve olduğu gibi aktifleştiriyoruz. Araç sıfır alınmış olsa da KDV ve ÖTV’yi veya çıplak maliyetini de aktife kaydedebiliriz.

Binek Araç İçin Ayrılan Amortisan Gideri Muhasebe Kaydı

Aktife aldığımız binek aracımızın amortisman kaydını 3’er aylık yapabiliriz. Ne var ki konuyu uzatmamak adına yıllık tek kayıt olarak örneklendireceğiz. Burada dikkat edeceğimiz nokta, geçici vergi dönemine göre kayıt yapılacaksa KKEG kısmını ihmal etmemeliyiz. Ne yazık ki aksi durumda yanlış kayıt yapmış oluyoruz.

Aktife alınan binek araç için ayrılan amortisman kaydını gösteren muhasebe kaydı.
Aracın Amortisman Gider Muhasebe Kaydı

Örnekte gördüğümüz gibi kanunun bize tanıdığı limit tutarı kadarlık kısmı gider olarak kayda alıyoruz. Fakat kanuni sınırın üzerindeki kısmı ise KKEG olarak ayrı hesaba kaydediyoruz. Gerçi biraz hassas kişiler KKEG kısım için 950 ve 951 karşılık hesabında da takip edebilirler. Bu tamamen alışkanlık olduğu için uygulamayı şahsınıza tevdi ediyoruz. Görüldüğü gibi limit dahilindeki 48 bin TL gidere kaydediyoruz. Bununla birlikte limitin üzerine kalan 8 bin TL ise KKEG’e kaydediyoruz. Bu şekilde kaydımızı tamamlıyoruz. Amortisman ayırma kaydının 5 yıl aynı şekilde yapıldığını kabul ediyoruz. Araç satışını da bu örnek üzerinden yapacağız.

Aktife Kayıtlı Binek Aracın Satışına Ait Muhasebe Kaydı

Aracı 5 yıl boyunca kullandık ve amortismanı aynı şekilde ayırdık. Sonuçta aracı satma zamanı geldi ve satışını verdik. Bu yeni uygulama ile muhasebe literatürüne yeni bir kavram daha girmiş oluyor. KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GELİR kavramı. Kulağa her ne kadar garip gelse de hayatımıza giren bir kavradır. Aktifteki aracımızın VUK’a göre amortisman gideri ayrılıyor. Ayrılan amortisman 257 nolu Birikmiş Amortismanlar hesabında takip ediliyor. Gider olarak kullanmadığımız halde aracın satışı durumunda önem arzediyor. Şöyle ki; Araç için 240 bin TL kullanılan amortisman ayrılıyor. Oysa ki 257 nolu hesapta 280 bin TL olarak görüyoruz. Aradaki 40 bin TL ise bizim için gider olmamıştır. Değerlendirme yapılmadığında gelir olarak dikkate alınması gerekiyor. Kanun koyucu düzenleme ile Kanunen Kabul Edilmeyen Gelir tanımını yaparak bu kargaşayı önlemiş oluyor.

Demirbaş ve gider muhasebe kayıtları farklı hesapta yapılıyor. Genel çerçeveden bakıldığında KDV beyannamesinde görünen

  • Yurt içi satışlar (600)
  • Yurt dışı satışlar (601)
  • Diğer Satışlar(602) Gider iadesi, Araç ve Demirbaş Satışı, KDV (391) hesaplanan her türlü gelir

satış hesaplarının takibi önemlidir. 600 kodlu hesap altında takip edilmesi KDV beyannamesi ciro kontorü açısından daha sağlıklı olacaktır. Oysa ki genel uygulamada dolaçlama yapılıyor. Demirbaş satıldığında ise demirbaş satış hesabı açılıyor. Sonraki aylarda giderin iadesi yapıldi ise gideri alacaklandırmak vs gibi kalıplaşmış değişik uygulamalar var. Oysa ki hesapların derli toplu olması açısından sabit hesap kodlarını kullanabiliriz. Bu bir nebze de olsa kayıt düzeni sağlayacaktır.

Binek Araç Satışı ve Mahsup Maddesinin Yapılması

Genel açıklamaların sonunda binek araç satışı muhasebe kaydını aşağıdaki şekilde tamamlayabiliriz.

Binek Araç Satışı Muhasebe Kayıt Örneği

Bizim kanaatimize göre böyle bir satış kaydı uygun olacaktır. KDV beyannamesine yazılan şekliyle uygun bir kayıt olacaktır. Bundan sonrda da yapılması gereken muhasebe kaydı ise mahsup maddesidir.

Satılan Aracan Muhasebe Mahsup Maddesi

Burada konuyu daraltmak için ek maddeler ilave etmedik. Oysa Banka hesabına gelen para 136 Nolu Diğer Alacaklar’dan olması gerekiyor. Kullandığımız 679 hesaba burada gerek yoktur. Oysa ki 602 Nolu satışkaydını 690 Nolu hesaba virmanlayıp gelir kaydını oluşturabiliriz.

Kanunen Kabul Edilmeyen Gelir prensibi ise Gelir beyannamesini düzenlediğimiz aşamada ortaya çıkıyor. Örneğimize göre;

YILVUK
Amortisman
Kisitlamaya
Gire Gider
KKEG
Kazanca
ilave tutar
202056,000 TL48,000 TL8,000 TL
202156,000 TL48,000 TL8,000 TL
202256,000 TL48,000 TL8,000 TL
202356,000 TL48,000 TL8,000 TL
202456,000 TL48,000 TL8,000 TL
toplam280,000 TL240,000 TL40,000 TL

280 bin TL amortisman gider ayrılmıştır. Ancak bunun 240 bin TL’lik kısmını gidere kaydedebildik. Fakat 40 bin TL’lik kısmı ise amortisman olarak ayırdık. Ancak KKEG kaydedildiği için bizim için gider olmuyor. Bu yüzden firmanın araç satışında fazla kâr’ı önlemek için şu uygulamaya geçilmiştir.

  • Firma zarar ettiyse bir işlem yapılmıyor
  • Firma kâr ettiyse KKEG gelirden düşüyoruz.

Gelir beyannamesinde Diğer İndirimler kısmına gider olarak kullanamadığımız ancak ayırdığımız 40 bin TL’lik amortismanı yazıyoruz. İlave vergi ödenmesini bu şekilde önlemiş oluyoruz. Onca bürokrasi içinde böyle bir uygulama muhasebe çalışanları için ek bir külfet oluyor. Ancak mükerrer vergilendirmeyi önlediği için tasvip edilen bir uygulamadır. Eğer siz kanun koyucu olsaydınız bu konuyu nasıl çözerdiniz?

2 yorum

  1. Ben kanun koyucu olsam 320.000 tl yi aşan kısım için hiç amortisman ayrılmasına müsaade etmezdim..

    1. Mesele 320 bin TL’yi aşmasından ziyade, yıllarca zarar yapan firmanın nasıl olurda binek araca o parayı verebildiğinin sorulmaması. Nereden buldun yasasının yürürlükte olduğunu düşünün, iş yapanlardan kaç kişi kazancını izah edebilir. Para kazanan vergi vermek yerine ya araca, ya da konut veya işyerine parayı bağlıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.