Yeni bir düzenleme ile GÖZETİM BEDELİ veya buna benzer isimdeki tutarlara isabet eden Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi toplamı, diğer bir ifade ile KDV matrahına dahil edilen tutarlara isabet eden KDV indirim konusu yapılamıyor. Şimdilik Gözetim bedeline isabet eden KDV ayrı bir satırda gösterilmiyor. Manuel olarak elle hesaplayıp, indirilecek İTHALATA ilişkin KDV’den düşmemiz gerekiyor. Hesaplanan KDV maliyete atılmak zorunda.

Gümrük beyannamesinin altı kısmında iki defa matrah yazan kısım olur. Zaman zaman farklı isimlere kafa karışıklığına neden olabiliyor ama dikkatli bakıldığında fark edilir. İkinci matrah verginin alındığı matrahtır ve gözetim bedeli bu tutara dahildir.

Gözetim bedeli ismi yanında Yurt Dışı gibi kavramda kullanılır. Sonuç olarak her iki veya benzer isimlere isabet eden KDV indirim konusu yapılamıyor.

Gözetim Bedeli Hesaplama yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Ancak sorunlar karşısında göze batan ve gıdıklananlar, neredeyse sadece zincir marketler oluyor. Bunlar öyle bir hedef haline geldiler ki sanki ülkedeki fiyat artışının müsebbibi sadece bunlar. Ülke ekonomisine yön çizip, yönetenler sütten çıkmış ak kaşık gibi zikredilmiyor. Elbette, insanın bulunduğu yerde sorunlar olur ve çözüm yolunu bulmak, kanun koyucunun görevidir. Yoksa ne kahvedeki Ahmet ağa, ne tarladaki Mehmet amca ne de tramvayı kullanan vatman Cemil’in görevi değildir.

Sebep, Sonuç ve Çözümü: Kim İzah Etmeli

Fahiş fiyat artışından mustarip olmayanımız yoktur. Bu durumdan ne malını yüksek fiyata satan esnaf; ne evini pahalı kiraya veren mesken sahibi; ne de konut yapmaya çalışan müteahhit halinden memnundur. Birçok esnaf, sattığı malın fiyatın söylerken ses tonunu biraz kısıyor. Zira söylediği fiyatı duyunca kendi de tedirgin olup, utanç duyuyor.

Uzak değil üç beş sene önce 500 TL’ye bir koca torba kuruyemiş alabilen ve onu bir ay boyunca yiyen birinin, bunu şimdi yapması mümkün değildir. Her ne kadar maaşı artmış gibi görünse de alım gücü düşmekten ziyade yere çakıldı. Ne hazin ki kısa zaman önce; emekli maaşıyla kirasını ödeyen birine emekli maaşından pazar parası da kalıyordu. Oysa şimdi, emekli maaşıyla kirasını dahi ödeyemiyor. Peki ne oldu da böyle oldu. Elbette biz marabayız ne olduğunu bilemeyiz.

İthalatta Ödenen Vergi ve Ek Yaptırımlar

Maalesef ülkemiz; ne sanayide ne de tarımda belli bir mesafeye gelebildi. Bu nedenle; özellikle sanayi ürünleri zorunlu olarak yurt dışından ithal ediliyor. Tarımdan elde edilen gelir de yapılan ithalatları döviz olarak karşılayamıyor. Bu yüzden ülkenin dış ticaret açığı sürekli artıyor. Dövizdeki kur artışı kabul edilemez seviyelere geliyor ama kabul ediliyor.

Ülkemizde ithalat işlemleri oldukça karmaşıktır ve sürekli güncellenerek yaptırımlarla da ağırlaşıyor. Sanayi sıçraması için çözüm üretilemezken, ithalatın engellenmeye çalışılması çözüm gibi görülüyor. Özellikle 2023 yılının Kasım ayında yapılan ithalat kanunundaki güncelleme, ithalat yapan taciri gülerken ağlatacak seviyede oldu. Zira akıl terazisi gözetim bedeli konusunda yapılan güncellemeyi tartamıyor.

Eskiden beri var olan Gözetim Bedeli uygulamasının şekli şemalı değiştiği gibi uygulaması da değişti. Hem de öyle bir değişti ki adeta Fahiş Fiyat Artışına körük vazifesi görecek şekilde oldu. Kasım ayında gelen güncelleme ile Gözetim Bedeline isabet eden KDV indirim konusu yapılamayacak. Malın maliyetine atılacak. Ne kadar masum bir ifade olsa da küçük bir hesap yapalım. Ürünün fiyatına nasıl etki ediyor, birlikte görelim, birlikte gülelim.

Gözetim Bedeli KDV Uygulaması Nasıl Yapılıyor

İthalatçı firma TL Değeri 645.000 TL tutan 20.806 USD mal ithal ediyor. Kur yaklaşık 31 TL’dir. İthal edilen 645 bin TL’lik malın Gümrük Beyannamesindeki Gözetim Bedeli tutarı 1.980.000 TL’dir. Bu arada gözetim bedeli: ülkedeki imalatçıyı korumak için ithal edilen malın vergi yükünü artırmak için tutarını afaki olarak yükseltmektir.

645.000 TL’lik malın gözetim bedeli ile vergi matrahı 2.625.000 TL oluyor. Bunun üzerinden hesaplanan vergi güle oynaya Gümrük müdürlüğüne ödeniyor. Elbette işlem sadece gümrük vergisi ile kalmıyor.

Gözetim bedeli ile matrahı 2.625.000 TL’lik ithal edilen malın gümrük tarife cetvelindeki Gümrük Vergi Oranı %4’tür. Önce bunu bir hesaplayalım. 2.625.000 TL x %4 = 105.000 TL’dir. Bunu incitmeden bir köşeye koyalım. Akabinde Gümrük İdaresi;

– Yâ kardeşim sen %4 Gümrük Vergisi ödedin ama kanunla biz bir de Ek Gümrük Vergisi çıkardık. Gerçi biraz yüksek ama nasıl olsa malın maliyetine katacaksın, senin için sorun olmaz, diyor. Ve %4 Gümrük Vergisine ilave olarak %26 Ek Gümrük Vergisi daha alıyor. Üşenmeden onu da hesaplayalım. 2.625.000 TLx%26 =682.500 TL’dir. Ek Gümrük Vergisi, ana vergiyi epey katlamış gibi duruyor. Elbette Gümrük İdaresi kanun çerçevesinde hesaplamalarına devam ediyor. Hazır elin değmişken her ne kadar beyanname sistemden otomatik çıksa da sen bir de 625 TL beyanname için Damga Vergisi ver de işimize devam edelim, diyor.

Gümrük Vergisinden Sonra KDV Hesaplanıyor

İthal malın üzerine Gözetim Bedelini ilave ettik. Gümrük Vergisini, Ek Gümrük Vergisini ve olmazsa olmazlardan Damga Vergisini de ilave ettik. Yolumuza devam edelim. Gümrük İdaresi ithalatçı firmaya diyor ki; İthal mal için nakliye parası verdin 12.000 USD, Gümrükçün gümrük işlemlerini yaptı ona para verdin 2.500 TL. İthal edilen mal için analiz raporu yapılana kadar malın Depoda bekledi ve bu arada gümrükle ilgili bazı işlemleri için de para ödedin. Yaklaşık 225.000 TL bu şekilde masraf yaptın. Bütün bunları toplayalım bakalım ne yapıyor.

• İthal edilen mal 645.000 TL (645.000 TL / 31 TL = 20.806 USD)
• Gözetim Bedeli : 1.980.000 TL
• Gümrük Vergisi: 105.000 TL
• İlave Gümrük Vergisi : 682.500 TL
• Navlun : 36.000 TL
• Depo, Ardiye ve İlaveler :225.000 TL

Bunların toplamı 3.569.125 TL yapıyor. Gümrük idaresi kanun gereği bu tutarı KDV matrahı kabul ediyor. Sonuçta 3.569.125 TL x %20 = 713.825 TL KDV hesaplıyor ve tahsil ediyor. Çok detaya inmeden yüzeysel baktığımızda 645.000 TL’lik ithal edilen mal için ödenen tutarların toplamı, malın tutarını geçiyor.

Gözetim Bedeli ve Fahiş Fiyat | İzahı Oldukça Zor

2023 Kasım ayına kadar ithalatçı firma her türlü Gümrük vergisini ve KDV’yi sinesine çekip, zorlansa da yutkunmadan ödüyordu. Ancak bu tarihte çıkan Gözetim Bedeline istinaden alınan KDV indirim yapılamaz güncellemesi pek yutulacak cinsten değil. Dijital de çağ atladığımız bir dönümde Gümrük beyannamesini önümüzü alıp önce bulmacayı çözeceğiz. Zorlanarak çözdüğümüz problemin sonunda Gözetim Bedeline isabet eden KDV indirim konusu yapılamayacak.

Örneğimizde Gözetim bedeli 1.980.000 TL ve buna isabet eden %4 ve %26 gümrük vergisinin toplamı 594.000 TL Gözetim Bedeli ve Gümrük vergilerinin ilavesi ile KDV matrahı 2.574.000 TL ve bunun %20 KDV tutarı 514.800 TL’dir.

İthalatçı firma 514.800 TL olarak ödediği Gözetim Bedeline isabet eden KDV’yi satacağı ürünlerde indirim konusu yapamayacak. Bu tutarı malın maliyetine atacak. Gümrük Beyannamesindeki ithalat döviz kuru 31 TL idi. Hadi gelin şimdi ithal malın maliyetini tekrar hesaplayalım. İthal mal ve ilave masraflar ve maliyete atılan KDV ile toplam maliyet;

645.000 TL + 682.500 TL + 105.000 TL + 225.000 TL + 625 TL + 514.800 TL + 36.000 TL

İthalata ilişkin maliyet : 2.208.925 TL’dir. İthal edilen malın USD tutarı 20.806 USD idi. Şimdi maliyet kurunu bulacak olursak 2.208.925 TL / 20.806 USD = 106,17 TL’dir. Yani ithal ettiğimiz malın kuru 31 TL iken maliyetli kur fiyatı 106 TL oluyor.

Sonuç ve Değerlendirme

İthal edilen malın Gümrük Vergileri hesaplandı, indirim konusu yapılamayan KDV maliyete atıldı. Sizce biti mi? Elbette bitmedi. Eğer ithal edeceğiniz üründen, karşı firmanın indirim yapmasını istiyorsanız ön ödeme yapmanız gerekiyor. Yani iki ay önceden USD olarak malın bedelini yurt dışına transfer ediyorsunuz. Yüklü bir siparişiniz olacaksa yaklaşık 1.200.000 USD transfer yapmanız gerekiyor. Yurt içinde TL satışı yaptığınız için elbette döviz almanız gerekecek, size döviz satan babasının hayrına döviz satmadığı için yüksek kurdan döviz alacaksınız. Bu iki aylık sürede eğer döviz kurunda artış olduysa, artan kur farkı x 1.200.00 USD firmanın kurdan kaynaklanan kârı oluyor. Gümrük beyannamesinin düzenlendiği tarihteki kur üzerinden vergiler ödeniyor. Yani transfer yaptığınız tarihteki kur baz alınmıyor. Pozitif oluşan kur farkını 646 Kambiyo Kârı hesabında göstererek ilaveten %25 Kurumlar vergisi de ödenebiliyor.

Fahiş fiyat konusunda zincir marketlerle mücadele edilirken acaba gözden başka detaylar kaçmıyor mu? Sonuçta bir ülkede ihtiyaç duyulduğu halde o mal üretilemiyorsa, ithal edilmek zorundadır. İthal edilen mala; alış fiyatından çok daha fazla vergi külfeti yüklenirse fahiş fiyatla nasıl mücadele edilecek. Elbette yurt dışından getirilen bir cep telefonu için devletin 2024 yılı için aldığı harç tutarının 31.692 TL olduğunu söylemeye gerek yok, zira herkes biliyor.

Burada önemli bir nokta var. Bu da zincir marketlerin fahiş fiyat artışını önlemektir. Onlarla mücadele edebilmenin tek yolu; sürekli kanun çıkarıp, kesilecek ceza tutarını artırmaktır. Bu sayede ülkemizdeki geçim sıkıntıları bitecek ve her şey güllük gülistanlık olacaktır. Zincir marketlerle mücadele neticesinde ulaşım, gıda, eğitim, barınma, arınma hâ kezâ her türlü sıkıntı bitecektir. Fahiş fiyat artışı çözümü için; zincir marketlerle mücadelede ilgili kurum ve kuruluşlara başarılar dileriz.

Fahiş Fiyatla Nasıl Mücadele Edilir | İbretlik yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Ancak 23 Kasım 2023 tarihinden çıkan 7846 sayılı Cumhur Başkanlığı kararı ile uygulama güncellendi. Bu tarih itibarıyla GEZİTİM BEDELİ üzerinden hesaplanan vergi, harç toplamı KDV matrahı olarak sayılıyor. Buna istinaden hesaplanan KDV indirim konusu yapılamıyor. Ancak bu tutar maliyet veya gider olarak kullanılabilecek. Fahiş fiyat artışıyla mücadeleye olumsuz etkisi olacağı için ithalatçı firmalar için bununla beraber nihai tüketici için pek de yüz güldürecek gibi durmuyor.

Öncelikle GÖZETİM BEDELİ nedir? Sorusuna cevap arayalım. Gözetim bedeli; yerli imalatçının yurt dışı imalatçılara karşı korunması amacını güder. Bu nedenle gözetime tabi ithalata ilave gümrük vergisi ve buna bağlı olarak KDV alınır. Her ne kadar amacı doğru görünse de tüketiciye ilave maliyet dışında pek işe yaramıyor. Oysa alınan ilave vergi ve diğer yükümlülüklerin imalat sektörünün gelişmesi için kullanılması yerinde olurdu. Ancak bu tür uygulamaların kime ne faydasının olduğu belirsizdir. Gözetim bedeline istinaden alını vergi ve KDV nihai tüketiciye fiyat artışı olarak yansıyor. Özet olarak Gözetim bedelinin nasıl uygulandığı şu şekilde izah edebiliriz.
Bijuteri ithalatından 1 Kg bijuteri vergi matrahı 50 USD’ nin altında olamaz. Eğer olursa aradaki fark Gözetim Bedeli olarak Vergi matrahına yansıtılır.
İthalatçı firma 500 KG bijuteri getiriyor ve fatura tutarı 21.000 USD olsun. Bu durumda Gümrük Müdürlüğü vergi matrahına 500 KG için 4.000 USD GÖZETİM BEDELİ olarak ilave beyan eklenecektir.

Gözetim Bedeli Yeniden Güncellendi

Gözetim bedeli yürürlüğe girdikten sonra yeni bir güncelleme daha geldi. 24.11.2023 tarihinden önce bankacılık sistemi üzerinden transferi yapılan tutarlara isabet eden ithalatlar 01.04.2024 tarihine kadar bundan istisna kılınmıştır.

Kanun maddesi yeni bir güncelleme olmadığı taktirde 01 Nisan tarihinden itibaren tam olarak uygulamaya başlayacaktır. Muhtemelen gümrük beyannamesi de bunu uygun şekilde düzenlemeye tabi tutulacaktır. Kanun metni açık da olsa da muallakta bulunan bir kaç mevzu vardır. Gözetim bedeli dışında tevsik edici belge olmadan;

tutarlarda Gözetim bedeli gibi değerlenebilir. İlerleyen zamanda konu daha detaylı şekilde belli olacaktır. Şimdilik örneğimizi Gözetim bedeli üzerinden yapacağız.

İthalatta Gözetim Bedeli Nasıl Uygulanıyor

Gümrük beyannamesinde yazan gözetim bedeli ve buna istinaden hesaplanan vergilerin toplamı matrah kabul ediliyor.

Bu matraha istinaden hesaplanan KDV tutarı gümrük idaresine ödenen KDV’den düşülüyor. İhtiyarı olarak malın maliyetine atılabileceği gibi ithalat gideri olarak da kayda alınabiliyor. Elbette ileride ithalatta gözetim bedeli kapsamına dahil olacak başka giderler de bu şekilde matraha ilave edilebilir.

Gümrük beyannamesindeki tutar üzerinden bir örnek yapalım.

• Gözetim Bedeli 314,04 TL
• Gümrük Vergisi %04 : 12.56 TL
• İlave Gümrük Vergisi %26 : 81,65 TL
• KDV matrahı : 408,25 TL
• Hesaplanan KDV %20 : 81,65 TL

Örneğimizde gözetim bedeline gümrük vergisi ve ilave gümrük vergisi dahil oluyor. Bu durumda KDV matrahı 408,25 TL oluyor. KDV oranı %20’dir ve bu durumda hesaplanan 81,65 TL’lik KDV indirim konusu yapılamıyor. Gümrük beyannamesinde KDV matrahı 30.572,15 TL’dir ve matrah üzerinden hesaplanan KDV ise 6.114,43 TL’dir. Bu tutardan gözetim bedeline istinaden hesaplanan 81,65 TL’lik KDV düşülüyor kalan tutar indirim konusu yapılıyor.

Gözetim bedeline istinaden hesaplanan 81,65 TL’lik KDV işletme için maliyet veya gider olarak kayda alınıyor.

Sonuç ve Değerlendirme

Bir ülkede sosyal ve siyasi istikrarın sağlanabilmesi için kanunların ve buna bağlı tüzük ve yönetmelik sayısının az olması gerekir. Gerek hukukçular gerekse işin vergi tarafında bulunan maliye çalışanları sürekli güncellenen mevzuat karşısında cahil kalıyor. Bunun yanında sürekli güncellenen kanunlar istikrarsızlığı ve söylendiği gibi “Kararlı bir şekilde” söylemini yalanlıyor.

Bir kanunun uygulamasının işlerliği ve istikrarı için kanun koyucu daha hassa davranmalıdır. Günlük politikalardan ziyade çözüme odaklı ve uzun soluklu, istikrarlı uygulamaların yapılması, toplum olarak beklentimizdir. Çizilen politikalar doğrultusunda alınacak kararların uygulanması ve denetimi ancak bu sayede yapılabilir. Çıkarılan mevzuatların da açık ve net şekilde ifade edilmesi, gerekirse uygulama tebliği ile nasıl uygulanacağının izah edilmesi de yerinde olur.

İthalatta Gözetim bedeli uygulaması metninde; maliyete veya gidere atılır ifadesi muallak bir ifadedir. Denetim yetkisine sahip müfettişlerin, emekli olduğunda veya mesleği bırakıp özel sektöre geçtiğinde karşılaştıkları sorunları yazılarında görebiliyoruz. Muallak ifadelerin bulunduğu kanun metinlerinin bir kısmı izah edilerek açığa kavuşturulsa da esrarını koruyan birçok kanun maddesi de bulunuyor.

Henüz soru-cevap eklenmedi.

İthalatta Gözetim Bedeli | Uygulaması Değişti yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

İthalat beyannamesi ve buna bağlı transfer bildirim formu ikilisi doğru şekilde takip ve tahlil edilirse işletmeye ne gibi faydaları olur.

• İlk gönderilen transferlerin ithalatta kullanılması kur farkının şişmesini önler
• Özellikle fiyat indirimi için ön ödeme şeklinde gönderilen transferler zamanla şişme yapar
• İthalatlar parça parça olduğu için transferlerden de parça parça düşülür ve zamanla karışır
• Sene sonunda avans gönderilen transferlerde kur güncellemesi yapılmalıdır

Gümrükçüyle muhasebeci çoğunlukla bire bir muhatap olmaz. Muhasebe büroları gelen ithalat beyannamesi ve banka dökümleri ile yapılan ithalat işleminden haberdar olur. Bu durumda da ithalatın ve transferin uyumlu şekilde kayda alınması muhasebe kaydı için önemlidir. Bunu durum nasıl sağlanır. Yazının ilerleyen kısmında bu soruna çözüm bulacağız.

Peşin İthalat Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?

Öncelikle konunun daha iyi anlaşılması için ithalat yapıldığında gümrük beyannamesi ve transfer bildirim formunun nasıl işleneceğine ilişkin kısa bir örnek yapalım.

Öncelik para transferinin muhasebe kaydını şu şekilde yapabiliriz. Gönderilen transfer 65.000 USD ve Kur: 24,50 TL

Avans olarak gönderilen transferi bu şekilde kayda alıyoruz. İthalat yapıldığında Gümrük Beyannamenin muhasebe kaydı şu şekildedir. İthalat tutarı 15.250 USD ve Kur: 26,50 TL

Transfer ve ithalata ilişkin işlemlerin kaydından sonra satıcı ve avans virmanını yapmalıyız.

Bu işlemlerin doğru şekilde yapılabilmesi için muhasebeye en gerekli evrak transfer bildirim formudur. Zira transfer bildirim formunda gümrük beyanname numaraları ve ne kadarlık kısmın kullanıldığı detayı vardır. Bu sayede hangi transferin ne kadarlık kısmının kullanıldığını takip edebiliriz.

Transfer Bildirim Formu ve Bazı Özellikleri

İthalat muhasebe kayıtlarından olmazsa olmazlardan transfer bildirim formu nasıl temin edilir. Genellikle işini düzgün yapan gümrükçüler transfer bildirim formunun kağıt çıktısını alarak evrakların için ekler. Ancak bunu yapmayan gümrükçüler de vardır. Bunun için bu formun temini muhasebe kaydı için oldukça önemlidir.

Gümrük beyannamenin sol üst tarafından hangi transfer formlarının kullanıldığını görebiliriz. Elbette kullanılan tutarı göremeyiz ancak transfer formunun yirmi üç haneli numarasını görebiliriz. Bu sayede transfer numarasını kullanarak https://uygulama.gtb.gov.tr/TBFSorgulama/ adresinden sorgulama yapabiliriz. Bu sayede kayıtlarımız doğru olacaktır.

Gümrük idaresinde sorgulama yapılabilmesi için firmanın yetki verdiği gümrükçünün T.C. numarasının bilinmesi gerekiyor. Linkten web sitesine giriş yapıldıktan sonra;

Belge ID kısmına 23 haneli transfer form numarası yazılıyor. Kimlik No kısmına da vekalet verilen gümrükçünün T.C. numarası yazılıyor. Firma gümrükçü ile sözleşme yaptığı zaman noterden düzenlenen muvafakat nameden temin edilebilir.

Firmanın çalıştığı gümrük firmasından bir defa da olsa transfer bildirim formu gelmiş olsa, zaten üzerinde yetkilinin T.C numarası bulunur. Gümrük beyannamesinin üzerinde zaten transfer numarası yazıyor. Sonraki işlemlerde transfer bildirim formu var mı? Yok mu? meşgalesini bir köşeye bırakarak, kendimiz sorgulayabiliriz. Veriyi Excel’e de kopyalayabiliyoruz. Bu sayede sağlıklı bir sorgulama yapabiliriz.

Not olarak şunu da bilin ki bazen kullanılan tutarlar bir sonraki transfer bildirim formunda “İADE” olarak geri yüklenebiliyor. Buna göre siz de kayıtlarınızı güncelleyebilirsiniz. Ayrıca Excel olarak arşivlerseniz ileri de gerekebiliyor. Bir başka yazımızda bunu izah edeceğiz.

İthalat İçin Gönderilen Transfer Takibi Önemlidir

Transferlerin takibi oldukça önemlidir. Ancak avans gönderimi fazla ve gelen ithalat az ise avans takibini yardımcı hesapta veya Excel çalışması ile yapılmalıdır. Zira sonraki yıla sarkan avans transferlerin kur güncellemesi yapılması zaruridir.

Her hangi bir olumuz durum karşısında işletme yetkilisi çalıştığı bankadan yaptığı transferlerin dökümünü yukarıdaki şekilde isteyebiliyor. Bankaya verilen tarih aralığına göre, banka listeyi sorunsuz işletme sahibini verebiliyor. Bu sayede sorgulama ekranından hangi transferlerin kapandığını, hangilerinde bakiye kaldığı görülebiliyor.

Örneğimizde Ağustos ayında yapılan transfer bakiyesi varken, Ekim ayında yapılan transfer kullanılmıştır. Gümrükçü değiştiği için eskileri sorgulayıp eritme yoluna genelde gitmez. Mevutları kullanarak işlemleri ivedilikle yapar. Buna karşılık muhasebe büro çalışanı sene sonu geldiğinde avans bakiyelerini kapatmak veya güncellemek için akla karayı seçer. Oysa işlem takibi yardımcı hesapta ve zaman zaman sorgulama ile kontrol edilse bu çeşit birikme ve zaman kaybı olmayacaktır.

Şunu unutmayın ki transfer numarası girilip sorgulama yapılmadıkça, açık da kalan yani kullanılmayan transferleri liste olarak şimdilik gümrük idaresinden alınamıyor. Özellikle sık sık gümrükçü değiştiren işletmelerde avans ve ithalat takibinin sıkı takibi muhasebeye kalıyor. Eksik ve önceki tarihlerdeki avans transferlerin düşümünün yapılması mutlaka gerekiyor. Aksi halde yıl geçmesi ve kur güncellemesi nedeniyle gereksiz kâr ve vergi külfeti sıkıntı oluşturabiliyor.

İthalat Beyannamesi ve Transfer Bildirim Formu İlişkisi yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Burada şunu da belirtelim ki yurt dışı mikro ihracat işlemlerini yapabilen yetkili kurumsal firmalar var. Bu firmalarla sözleşme yaparak, satışınızı “mikro ihracat” kapsamında yapmanız durumunda KDV hesaplamazsınız. Ancak satışınızı “mikro ihracat” olarak göndermediğinizde yurt içi satış sayılır. Bu durumda da KDV hesaplamayı unutmayınız. Mikro ihracat olmadan numune adı altında gönderilen KDV’siz satışlar başınızı ağrıtabilir.

• İhracata ilişkin mal satışı muhasebe kaydı
• Yurt Dışı müşterisi ihracata ilişkin havale gönderiyor
• Yıl sonu müspet kur değerlemesi
• Yıl sonu menfi kur değerlemesi
• Yıl geçtikten sonra ihracata ilişkin ödeme gelmesi

bu ana başlıklar altında ihracat muhasebe kaydı örneğimize başlayalım.

İhracat Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır

Yurt dışı müşterimize 12.000 USD değerinde ihracat yapıyoruz. Döviz kurumuz 18,00 TL. Yurt dışı müşteriler hesabı borçlu, buna karşılık yurt dışı satışlar hesabı alacaklı şeklinde kaydımızı yapıyoruz.

Burada dikkat edeceğimiz bir nokta var. Fatura ve gümrük beyannamesindeki düzenleme tarihi geçerli değildir. Muhasebe kaydımızda malın yurt dışı çıkışının yapıldığı tarih yani intaç tarihi geçerlidir. Bu nedenle intaç tarihindeki döviz satış kuru baz alınarak fatura tutarını yeniden hesaplıyoruz.

Yurt Dışı Müşteriden Havale Gelmesi

İhracat muhasebe kaydı işleminde ödemenin kaydı da önemlidir. Yurt dışı müşterimiz borcuna karşılık ödeme gönderiyor. Ödemenin geldiği günden bir önceki günün döviz kuru ile gelen havaleyi çarparak tutarı buluyoruz. Döviz işlemlerinde “Döviz Satış Kuru” baz alınıyor. İhracatın yapıldığı tarihteki döviz kur ile havalenin geldiği gündeki kur farkı olumlu ise muhasebe kaydımız bu şekilde yapılıyor.

Kur artışı olduğunda 601 no.lu hesaba alt hesap açıyoruz. Kısaca yeni hesaba “Kambiyo kâr’ı hesabı” diyebiliriz. Yıl içindeki ihracata ilişkin kur artışlarını bu alt hesapta takip ediyoruz. Her ne kadar 601 no.lu hesabı kullansak da KDV beyannamesinde kur artış ve azalışları gösterilmiyor.

Bu durumda muhasebe kaydımız şu şekilde oluyor. Kambiyo kârı ve yurt dışı müşteriler hesabının alacağına kaydediliyor. Buna karşılık bankalar hesabı borçlanıyor.

Şunu da ilave edelim; yurt dışından ödeme geldiğinde eğer kurda düşme olursa aradaki olumsuz farkı 612 no.lu diğer indirimler hesabında takip ediyoruz. Yıl sonu kur güncellemesinde örnek yapacağımız için burada örnek yapmıyoruz.

Yıl Sonunda Bakiyenin Olumlu Kur Güncellemesi

Sene sonu geldiğinde müşterimizin borcu kaldığında kur güncellemesi yapıyoruz. Kurda artış olduğu senaryosu ile örneğimizi yapalım. Bu kayıtla ihracat muhasebe kaydı işlemimize devam ediyoruz.

Müşterimizin 3.000 USD bakiyesi kaldığında kurun 19,50 TL olduğunda ne gibi işlem yaparız. İhracattaki kurumuz 18.00 TL’ydi. Oysa yıl sonunda kur 19.50 TL oldu. Müspet olarak 1,50 TL’lik kur artışı var. Bu durumda alacağımız 4.500 TL daha artmış oluyor. Bunun muhasebe kaydı ise şu şekildedir.

Müşteriler kur artışı kadar borçlanıyor. Buna karşılık yurt dışı kambiyo kâr’ı hesabına ise artış kadar alacak kaydı yapıyoruz.

Yıl Sonu Bakiyesinin Olumsuz Kur Güncellemesi

Ülkemizde her ne kadar imkansıza yakın olsa da bazen kurda artış değil de azalış olabilir. Bu durumda muhasebe kaydımız şu şekilde oluyor.

İhracat zamanındaki döviz kuru 18.00 TL iken, sene sonu geldiğinde döviz kuru 17.00 TL’ye düşsün. Bu durumda kurdaki 1.00 TL’lik azalışın muhasebe kaydını yapalım.

612 Diğer İndirimler hesabı 3.000 TL borçlanırken buna karşılık yurt dışı müşteriler hesabı da alacak kaydı ile işlemimizi tamamlıyoruz.

Yurt Dışı Alacağı Sonraki Yıl Tahsil Edildiğinde

Olumlu veya olumsuz kur artış veya azalışına göre sene sonunda güncelleme yapıyoruz. Yıl geçtikten sonra yurt dışı alacağımızın tahsili durumunda kayıt şeklimiz değişiyor. Kur artışında 646 Kambiyo Kâr’ı Hesabını veya 656 Kambiyo Zararı Hesabını kullanıyoruz.

Örneğimizde geçen sene kur güncellemesi 19.50 TL olarak yapıldı. Müşterimiz bakiyesini kapattığında döviz kuru 20.00 TL olduğunda 0,50 TL’lik bir artış oluyor. Bu durumda 1.500 TL firmamız kurdan dolayı kâr yapıyor.

Muhasebe kaydımızda olumlu oluşan 1.500 TL bu sefer 646 Kambiyo Kâr’ı hesabına kaydediliyor. Bunun aksine kurda düşme olsaydı, olumsuz fark 656 Kambiyo Zararı hesabına kaydolacaktı.

İhracata ilişkin muhasebe kaydımız bu şekilde tamamlıyoruz. Kur güncellemesi ve ilgili hesap kodlarının kullanılması zaruridir. Aksi durumda cezai işleme muhatap oluruz.

İhracata İlişkin Soru ve Cevaplar

İhracat Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

• Peşin ithalat
• Geçici ithalat
• Bedelsiz ithalat
• Serbest Bölgeden ithalat
• Transit ithalat
• Dahilde işleme belgesi ile ithalat
• Kredili ithalat

İşletmenin ihracatçı firmaya avans olarak döviz transferi yapması ile ithalat muhasebesi başlıyor. İthalatın peşin ithalat sayılması için ithal mala ilişkin borcun mal çekilmeden önce yapılması gerekiyor. Aksi halde vadeli ithalat olur ve KKDF olarak ilave bir vergi daha olur. Avans gönderilir, mal gümrüğe gelir, ithalata ilişkin vergiler ödenir ve nihayetinde mal depoya çekilir. Bu şekilde ithalat işlemleri tamamlanmış olur.

Gözetim Bedeline İstinaden Hesaplanan KDV

24.11.2023 Tarih 32379 Sayılı T.C. Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7846 Sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile Gözetim Bedeline tekabül eden KDV, indirim konusundan çıkarıldı. Buna istinaden ithalat muhasebe kaydında yeni bir terime kavuştuk. Maliyete atılan KDV

Gözetim bedeli üzerinden hesaplanan Gümrük Vergisi ve İlave Gümrük Vergisi indirilemeyecek KDV’nin matrahını oluşturuyor. Bunun yanında FOB gelen ürün için tahmini olarak gümrük beyannamesine yazılan SİGORTA, NAVLUN gibi giderler KDV matrahına dahil oluyor. Zira Gümrük Vergisi CIF tutar ve Gözetim Bedeli toplamı üzerinden hesaplanıyor.

Konuyla ilgili kısa bir örnek yapalım.

• Gözetim Bedeli 300.000 TL bu tutara %4 Gümrük Vergisi ve % 26 Ek Gümrük Vergisi hesaplansın. Bu durumda;
• Gözetim Bedeli : 300.000 TL
• Gümrük Vergisi : 12.000 TL
• Ek Gümrük Vergisi : 78.000 TL
• Toplam : 390.000 TL bunun üzerinden hesaplanacak %20 KDV 78.000 TL olacaktır.

Bu durumda 78.000 TL gidere (özel durumda) veya maliyeti atılacak, ithalata ilişkin ödenen KDV tutarından bu tutar düşülerek kalan tutar KDV indirim konusu olacak.

İthalat Muhasebe Kaydı Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyiz

İthalat muhasebe kaydını doğru yapmamız önemlidir. Çünkü hatalı kayıtlar, malın maliyetinin yanlış hesaplanmasına neden olur. Aynı zamanda hatalı kayıtlar firmaya ceza olarak ek külfet de getirebilir. Özellikle ithalatta kur farkının cari hesaplara doğru şekilde kaydedilmesi de oldukça önemlidir.

İthalatta ilişkin gümrükte yapılan ödemeleri, işlemlerin hızlanması için çoğunlukla firmanın gümrükçüsü ödüyor. Elbette firmadan ödenecek tutarı alarak. Gümrükçü yaptığı ödemeleri; hizmet verdiği firmaya dekont düzenleyerek detaylandırıyor.

Her ne kadar dekontta yazan tutarların birçoğu gidere ilişkin olsa da istisnai durumlar da olabiliyor. İşletmeye verilen dekontlar bazen bilgilendirme ve evrak akışının izahı içindir. Dekontun ekinde aracı firmalara yapılan ödemeler ve banka makbuzları da bulunur. Elbette işletmeye gelen dekontu yorumlamadan, hele hele harcamanın kaynağını anlamadan, malın maliyetine kaydetmemiz hatalı işlem olur.

Şöyle ki; Gümrükçü bazen firma adına depozito veya emanet para da yatırabiliyor. Ancak daha sonra bu paralar geri alınıyor. Elbette gümrükçü geri alınmak üzere yatırdığı para da olsa dekont ile firmaya yansıtıyor. Fakat daha sonra emanet veya depozito olarak verilen paralar gümrükçü veya firma tarafından geri alınıyor.

Bu nedenle Dekontta yazan harcamaların kaynağı anlaşılamıyorsa detayını sorup öğrenmek gerekiyor. Ancak içeriği belli vergi ve masrafları malın maliyetine atılabilir. ithalat muhasebe kaydının sağlıklı olması için bu oldukça önemli bir konudur.

Gümrük Müdürlüğü İthalatta Hangi Kuru Uygular

İthalat gümrük beyannamesindeki döviz tutarı, bir önceki günün döviz satış kuru ile çarpılıyor. Bu hesaplama ile ithal malın TL değerini bulunuyor. Gerçi gümrük beyannamesinde de ithal malın USD ve TL tutarını görebiliyoruz. İthalat muhasebe kaydında döviz ve kurun özel bir önemi vardır ve muhasebe kaydı da oldukça önemlidir.

Gümrük beyannamesinde eğer FOB yazıyorsa ithalatta navlunun hariç olduğunu anlıyoruz. Bu durumda gümrük beyannamesinde idarece takdir edilen navlun bedeli de bulunuyor. Gümrük beyannamesinde yazan navlun bedelinin maliyet açısından bir önemi yoktur. Gümrük beyannamesinde dikkat edeceğimiz FOB/CIF olarak yazılan USD/TL şeklindeki malın tutarıdır. Bu da o günkü döviz kuru ile gümrük beyannamesindeki malın döviz tutarının çarpımıdır.

İthalat muhasebe kaydında yapılan hatalardan biri de gümrük beyannamesinde yazdığı halde maliyete alınmaması gereken bazı tutarlar olabiliyor, şöyle ki;

• Eğer evrakların içinde sigorta poliçesi yoksa gümrük müdürlüğü varmış gibi bir tutar belirler
• Navlun faturası yoksa ve FOB geldiyse, idare %10 oranında navlun hesaplar

Gümrük müdürlüğü, prosedür gereği gümrük vergisi ve KDV matrahına belgesiz bazı tutarları da ilave ediyor. Oysa ki ilave tutarlar sadece gümrük vergisi ve KDV hesaplaması içindir. Gümrük idaresinin belgesiz de olsa matrah tespiti için yazdığı tutarlar, ithal edilen malın maliyetine dâhil edilemiyor. Bu yüzden ithalat muhasebe kaydında evraklara dikkat etmek, maliyetin doğru hesaplanması için önemlidir.

İthalatta Muhasebesinde Kullanılan Hesap Kodları

İthalatta kullanılabilecek muhasebe hesap kodlarını detaylandıralım;

• İthal Mal Hesabı 159 50 01
• Navlun Gideri Hesabı 159 50 02
• Gümrük Vergisi Hesabı 159 50 03
• Ek Gümrük Vergisi Hesabı 159 50 04
• Ordino Gideri Hesabı 159 50 05
• 159 50 06 Nakliye, Konşimento, Ardiye, Damga Vergisi (şeklinde isteğe bağlı)

Peşin ithalat veya vadeli ithalat yapıyorsanız genel prensip olarak;

• 159 10 01 X Firması avans hesabı
• 320 10 01 X Firması (ithalat)

cari ve avans hesapları kullanılabilir.

İthalat Muhasebe Kaydı ve Aşamaları Nasıldır?

Avans olarak Döviz transferi muhasebe kaydı; banka hesabı alacaklı, Satıcılar avans hesabı borçludur. Hesap düzeni açısından bundan taviz vermemeliyiz. Hiç bir zaman avans hesabı yerine 320 Satıcılar hesabının kullanmamalıyız. Başa dönmek için tıklayınız.

İşletmeler mal gümrüğe gelmeden, hatta bir kaç ay öncesinden yurt dışı firmaya avans olarak döviz transferi yapılabiliyor. Bu sayede yurt dışı firmadan % 2 ila % 5 oranında fiyat indirimi sağlanabiliyor.

Peşin ithalat yapılabilmesi için mal gümrükten çekilmeden önce bedelinin transferi gerekiyor. Bu da döviz transfer formu ile teyit ediliyor. Aksi durumda vadeli ithalat olur ki bu durumda gümrük vergisine ilave olarak KKDF gibi ek vergi hesaplanıyor. İthalat muhasebe kaydında KKDF olması işlemin vadeli ithalat olduğunu gösterir. Avans transferi yapıldığında işlemin yardımcı hesapta döviz takibinin yapılması gerekir. Zira oluşacak kur farkının avans hesabının kapatılmasında kayıtlara alınması zorunludur.

İthalat gerçekleştiğinde bir önceki günün döviz satış kuru dikkate alınıyor. Bu nedenden dolayı da döviz transferinde de satış kurunu dikkate almalıyız. Elbette bu kur hesabı diğer dövizli giderler içinde geçerlidir. Zira Gümrük idaresinin ithalatta gümrük beyannamesine yazdığı tutar bizim için geçerlidir ve o tutarı kullanmalıyız. Ancak diğer navlun, konşimento gibi faturalara satıcı firma faturaya kur bilgisi yazabiliyor, eğer faturada kur yoksa bir önceki günün döviz satış kurunu yazabiliriz. Bütün bu işlemler ithalat muhasebe kaydının püf noktalarıdır.

İthalatta Kur Farkının Muhasebe Kaydı

İthalata ilişkin muhasebe kaydında dikkat edeceğimiz önemli konu ithalatta oluşan kur farkını maliyete atamıyoruz. Kur geliri olarak kayda alabiliyoruz.

Kayıt Şekli; ana sayfaya dönebilirsiniz.

Örneğimizde 80.000 USD dövizi ithalat için transfer ettik. Transfer zamandaki döviz kuru 8,30160 TL. İthalatçı firmaya avans olarak öncelikle transfer yapıyoruz ve muhasebe kaydı AVANS HESABI borçlu olurken, BANKALAR hesabı alacaklı olacak şekilde kaydediyoruz. Akabinde belli süre sonra gönderilen avansa karşılık gelen malın gümrük işlemlerini tamamlıyoruz. Gümrük işlemi tamamlanan malın muhasebe kaydı şu şekildedir.

Öncelikle yurt dışına transfer yaptık ve buna karşılık bir miktar mal ithal ettik. Gönderdiğimiz transferin kuru ile malın gelme zamanındaki kur farklıdır. Oysa avans hesabı ile gelen mala ilişkin oluşan cari hesabı kapatmamız gerekiyor.

İthalat Avans Hesabı Nasıl Kapatılır

Örneğimizde ithal edilen ürün 5.285,77 $’dir. iki tarih arasındaki kur farkından dolayı 1.392,79 TL kur farkı oluşuyor. Bu tutarı da 646.10.02 No.lu ithalat Kur Farkı hesabına kaydediyoruz.

Özellikle şunu unutmayınız ki önemlidir. Gümrük beyannamesi muhasebe kaydını yapıldıktan sonra. 159 Avans hesabından, 320 Yurt Dışı Satıcılar hesabına virman yaparak 320 No.lu Hesap kapatılmalıdır. Zira sürekli ithalat yapan firmalarda avans hesabı her zaman borç bakiyesi verir. İşletme eğer aynı firmadan mal alıyorsa önce transfer yapar, mal da parça parça gelir.

Her tamamlanan ithalatın sonunda 320 No.lu hesabı avans hesabına virmanlayarak 320 no.lu cari hesabı sürekli kapatmalıyız.

İthalattın muhasebe kaydında dikkat edeceğimiz nokta, transfer döviz kuru ile malın gümrüğe geldiği zamandaki döviz kurudur. Arasındaki pozitif artış, kur geliri olarak değerlendiriliyor. Her ne kadar Gümrük idaresinin bu konuda olumsuz muktezası varsa da KDV kanunu gereği güncel kur üzerinden işlemler yapılıyor. Bu nedenle de pozitif oluşan kur farkı varsa ithalat kur geliri olarak kayıtlara alınması gerekiyor. Nasıl ki kurdaki negatif azalış, kur giderine atılıyorsa, pozitif kur artış da kur gelirine kaydediliyor. Bunu şu şeklide sıralayabiliriz.

• Gümrük beyannamesindeki mal bedelini, yazılı değeri üzerinden, mal alış hesabına kaydediliyor
• Yurt dışı firmaya güncel kuru üzerinden alacak kaydı yapılıyor
• Aradaki pozitif veya negatif kur; kur farkı hesabının borç veya alacağına kaydediliyor.

İthalatta Oluşan Gümrük Vergisi Muhasebe Kaydı

Çok detaya inmeden ithalatta yapılan harcamaların da muhasebe kaydını sırayla yapıyoruz. Bunlardan ilki Gümrük vergisi ve buna bağlı KDV ve Damga Vergisinin kaydıdır.

Gümrük beyannamesinde Gözetim Bedeli Olduğunda buna isabet eden KDV tutarını, aynı fişte 150 50 25 Gözetim Bedeli KDV olarak kayda alıyoruz. Elbette Ödenen ithalat KDV tutarından düşerek.

Gümrük beyannamesi de FORM BA’dan çıkarıldı. Zira Vergi Dairesi dijital faturaları sistemden gördüğü gibi; ithalata ilişkin ödenen KDV tutarını görüyor.

Eğer ithalatta gözetim bedeli varsa, buna istinaden, gözetim bedeline isabet eden KDV indirim konusu yapılamıyor. Ve ithalatta ödenen KDV tutarından düşülerek maliyete atılıyor. Vergi dairesi gümrükte ödenen KDV ile KDV beyannamesindeki ithalatta ödenen KDV tutarını karşılaştırarak hata uyarısı veriyor. Zira gözetim bedeline isabet eden KDV; ithalatta ödenen KDV tutarından düşülüyor. KDV beyannamesi bire bir eşleşmediği için uyarı veriyor. Zaman içinde yapılan güncelleme ile bu hata da giderilecektir. Ancak hata verse de KDV beyannamesi şimdilik bu şekilde gönderiliyor.

Eğer ithalat vadeli olsaydı gümrük makbuzunda KKDF tutarı da bulunurdu. Kayıt düzeni açısından gümrük vergisi dekontunu bağımsız olarak tek fiş şeklinde kaydetmeliyiz. Zira evrak düzeni yaptığımız işimizin göstergesidir.

Gümrükçü yaptığı harcamaları tek dekontla işletmeye iletir. Bu dekontta;

• Gümrük vergisi
• Gümrükte ödenen harç ve mesai ücretleri
• Aracı firmalara ödenen tutarlar
• Oda ve derneklere ödenen tutarlar bulunur.

Dekontta geçen bütün harcama ve ödemeleri, dekont tutarıyla uyumlu olması için tek fişe kaydedersek hata yapmış oluruz. Zira dekontun içerinde cari hesap ödemesinin yansıtılması yanında, gümrük vergisi ve benzeri harcamalarda vardır. Oysa bu fişini yorumlanıp, anlamlandırılması oldukça zor olacaktır. Bu nedenle aynı dekont numarasını kullanarak harcama ve ödemeleri farklı fişlere kaydetmemiz evrak düzeni açısından önemli ve doğru olur.

GÜMRÜKLEME BEDELİNİN MUHASEBE KAYDI:

Gümrükçü yaptığı hizmetten dolayı, işletmeyi gümrükleme hizmet faturası düzenler. Bu işletme için maliyete atılması gereken bir harcamadır.

İTHALİ YAPILAN MALIN ARDİYE MUHASEBE KAYDI:

Önemine binaen tekrar edelim ki ithalatta önemli nokta transfer ve yurt dışı satıcı hesabının doğru şekilde kapatılmasıdır. Bunun dışında navlun, ardiye ve gümrükteki diğer masrafları standart muhasebe fişine kaydedebiliyoruz.

Navlun faturaları KDV’den muaftır. Ancak küçük tutarda da olsa içinde KDV’li gider de olabiliyor. Giderler ayrıştırılıp muhasebe kaydını o şekilde yapıyoruz.

İthalatı Yapılan Malın Maliyet Bedeline Aktarılması

Ancak bunun yanında navlun bedeli, ordino bedeli, konşimento bedeli, gümrük mesai ücreti, şehir içi nakliye ücreti gibi ilave muhasebe kayıtları da oluyor. İthalat dosyasındaki resmi belgeler kayda alındıktan sonra toplanan harcamaları malın maliyetine yani 153 no.lu hesaba aktarıyoruz. Bu kayıtla ithalat muhasebe kaydını tamamlıyoruz. Yazının başına dönebilirsiniz.

Transit ihracat da bir nevi ithalatın gümrüklenmemiş halidir. Malı ithal eden firma gümrükten malı çekmez doğrudan başka ülkeye ihraç eder veya gümrüğe gelen malı serbest bölgede işlem yapmadan başka firmaya devreder. İthalat muhasebe kaydında olduğu gibi transfer ithalatta da dikkatli olmalıyız. Elbette arada oluşan kur farkını da dikkate almalıyız.

Gümrük vergileri ithal edilen ürünlerin cinsine göre farklı oranda olabiliyor. Gerek vergi oranı gerekse KDV oranı yönünden maliyet hesabına dikkat etmeliyiz. Gümrük beyannamesinin ekinde her ürünün cinsi, gümrük vergi oranı ve KDV oranı ayrı ayrı yazar. Birim maliyeti hesaplanırken oranlara da dikkat etmeliyiz.

Muhasebede Evrak Akışı Önemlidir

Muhasebe işlemlerinde olduğu gibi ithalat muhasebe işlemlerinde de evrak temini önemlidir. Muhasebecilere evrak akışının zamanında olmaması, ithalata ilişkin carilerin garip şekilde şişmesine neden oluyor. Zamanında veya hiç gelmeyen transfer form ve dekontları cari hesapların yanlış olmasına neden oluyor.

Dijitalleşen yapıyla vergi dairesi ve SGK kurumlarındaki bir çok işlemi internet ortamında kontrol edebiliyor, döküm de alabiliyoruz. Gerekli bilgilere ulaştığımızda yapılan transferlerin son halini sorgulayabiliyoruz. Elbette gümrük işlemleri yetkilisinden T.C numarasını öğrenmek şartıyla

Muhasebeciler her sene ithalatçı belgesini muhasebe kayıtlarını göre düzenler. Oysa ki muhasebecilerin ancak kendilerine gelen evrak üzerinden işlem yapabilir. Oysa ithalatı yapılıp muhasebeye gelmeyen işlem de olabiliyor. Bu nedenle muhasebecinin sözleşme yaptığı mükellefin ithalat ve transfer bilgilerini görebilmelidir. Bütün bu bilgiler Gümrük Müdürlüğünde kayıtlıdır. Bu sayede ithalata ait gümrük beyannamesinden tutunda, gönderilen transfere kadar bir çok bilginin sağlıklı kontrolü sağlanabilir. Yetkililerden talebimiz, muhasebecilerinde gerekli bilgilere ulaşabilmesi için yetki tanınmasıdır. Siz de aynı görüşte misiniz?

İthalat Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

İthalatı yapılan mal doğrudan başka ülkeye satılabiliyor. Bunun yanında Serbest Bölgede faaliyet gösteren firmaya da satıldığında prosedür değişmiyor. Ticarete konu gümrükteki mal için yapılan masraf veya elde edilen gelir işletmenin gelir veya giderine yansıyor. Ancak KDV beyannamesinde matrah olarak beyan edilmiyor. Bunun yanında FormBS’de beyan ediliyordu. Ancak e-Belgelerin beyan zorunluluğu kalktığı için artık, Form BS de de gösterilmiyor. Kısaca özetlersek;

• Transit ihracat KDV beyannamesinde beyan edilmiyor
• Form BA ve BS beyannamesinde beyan ediliyor.

İthal edilen mal her ne kadar millileşmese de işletme kayıtlarına alınır. İşletmenin defterine kaydedilen ticaret bu şekilde işletmenin kazancına dahil ediliyor. Transit ihracatla; hem ithalat hem de ihracat işlemi aynı anda yapılmış oluyor.

Transit İhracatın Muhasebe Kaydı

Transit ticaretin de ithalat işleminde olduğu gibi muhasebe kaydı yapılıyor. Ancak ithalatta son hesap olarak virman yaptığımız 153 no.lu Ticari Mallar hesabını kullanmıyoruz. Bunun yerine işlem tamamlandığında 153 no.lu hesap yerine 157 no.lu Diğer stoklar hesabını kullanırız.

İthalatta kullandığımız 159 no.lu Verilen Sipariş Avansları hesabında biriken mal bedeli ve diğer sair masrafları bakiye toplamın 157 no.lu hesaba virmanlıyoruz. Oradan da 623 no.lu Diğer Satışların Maliyeti hesabına aktararak maliyet kaydı hesabını oluşturuyoruz.

Transit İhracatta Önemli Konu KDV

Transit ihracatta mal ile ilgili KDV ve Gümrük Vergisi hesaplanmadığına değindik. Ancak transit ihracatta gözden kaçan özellikli bir konu var. Mal gümrüğü geldiğinde gayri ihtiyari bazı giderler yapılıyor. Genel de bu gider faturalarının tutarı düşük oluyor. Özellikle Gümrükleme hizmeti veren firma yaptığı işlemler için firmamıza hizmetle ilgili fatura düzenliyor ve faturada KDV hesaplanıyor. Bu veya buna benzer gider kalemlerinde oluşan KDV’yi indirim konusu yapamıyoruz.

Özet olarak Transit İhracat ile ilgili faturaların KDV’si maliyete veya gidere atılıyor, hiç bir şekilde KDV Beyannamesinde İNDİRİM KONUSU yapılamıyor..

Muhasebe Kayıt Örneği:

Öncelikle gümrüğe gelen mal ile ilgili yapılan her türlü bedel ve harcama kaydını yapıyoruz.

Transit İhracatın Sonuç Değerlendirmesi

Transit ihracat işleminde dikkat edeceğimiz noktalardan biri de her işlemden sonra maliyet hesabının yapılmasıdır. Firma transit ticaret işlemini tamamladığında maliyet kaydının mutlaka yapılmasında fayda vardır. Fazla sayıda transit ihracat yaptığımızda, bir süre sonra muhasebe hesapları karışarak, içinden çıkılamaz bir hal alıyor. Ancak her transit ihracattan sonra maliyet hesabını yaparak bakiyeleri ilgili hesaplara aktardığımızda kargaşayı önlemiş oluyoruz. Çünkü muhasebenin en önemli kurallarından biri de evrak düzenine azami derecede uyulmasıdır. Zira belli bir süre sonra biriken kayıtları çözmek için kafa yormamız çok fazla zamanımızı alıyor.

Ayrıca belirtelim ki gümrükte devrettiğimiz mal için firmamız da bazen gümrük masrafları da yapabiliyor. Eğer gümrükte yaptığımız harcamaları malın maliyetine dahil etmeden devrini yaptıysak kayıt durumu biraz farklı oluyor. Bu durumda malın maliyetine katmadığımız gümrük harcamalarını karşı firmaya “yansıtma faturası” keserek devrediyoruz. Malı devir alan firma ve devreden firma arasında zaman zaman bu çeşit yansıtmalar olabiliyor. Ancak işlemle ilgili muhasebeye bilgi verilmeyebiliyor. Bu durumda gecikmeli de olsa yansıtma faturasının düzenlenip kayıtlara alınması sağlanmalıdır.

Bu çeşit işlemleri ancak banka hareketleri ve gümrükçünün düzenlediği dekontla anlayabiliriz.

Konuyu şu şekilde izah edecek olursak; İthal mal için konşimento veya gümrük mesai ücreti veya nakliye gibi harcamayı ithal ettiğimiz mal için yapabiliriz. Ancak ithal malı firmamız millileştirmeden başka firmaya devir yapabiliyor. Bu durumda ithal malla ilgili yaptığımız harcamaların da malı devralan firmaya yansıtma faturası ile yansıtmamız gerekiyor.

Buraya kadarki açıklamamızla pratikte uygulanan prosedürü aktarmış olduk. Transit ihracat ticaretini sürekli şekilde yapıyorsanız ilgili mevzuata bakmanızda fayda var. Transit ihracat konusunun detay ve inceliklerini iyice kavrayıp yapacağımız işlemlere hakim olmamız gerekiyor. Zira yaptığımız hatalı işlemlerin geri dönüş maliyeti yüksek olabiliyor.

Transit İhracat ve Muhasebe Kayıtları yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.