İzaha Davet Süreci Yazı Kimlere Gönderilir

İzaha davet mektubu alan bir mükellef, bu yazıyla sahte belgeler düzenlediği ve bunları beyanlarında kullandığı kanaatiyle inceleme altına alınır. Bu durumda mükelleflerin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu çerçevesinde düzenleme yapması beklenir. İlgili belgelere konu olan KDV tutarlarının düşülmesi gerektiği belirtilir. Son dönemde buna ilave olarak Gelir veya Kurumlar Vergi beyannamesinde de düzeltme talep ediliyor. Bu yazının ekinde vergi mükellefinin, belirlenen dönemlere dair detaylı ön tespit tutanağı bulunur.

İzaha Davet Yazısı Alan Mükellef Ne Yapar

Mükelleflerin, izaha davet yazısını aldıktan sonraki 30 gün içinde düzeltme beyannamesini hazırlaması ve tahakkuk eden vergiyi ödemesi gerekiyor. İzaha Davet Süreci sıkıntılı ve düşünceli bir dönemdir. İşlem seyrini titizlikle takip edip sonuçlandırmak önemlidir.

Tahakkuk fişinde, ödeme yapılacak son gün yer alır ve ödeme yapılmazsa belirtilen ceza oranı yükselir. %20 oranında indirimli vergi ziyaı cezası işletilirken mükelleflerin tarhiyat sonrası uzlaşma hakkı bulunmaz. Ancak, düzeltme beyannamesinde ilgili kutucuğu işaretleyerek 213 sayılı Kanunun 376. maddesi ile cezayı %10 seviyesine indirme olasılığı sunulmuştur. İzaha Davet Süreci bu şekilde kanunla işleyen bir sistemdir.

İzaha Davet Yazısı Nasıl Düzenlenir

İzaha davet kapsamında verilen düzeltme beyannamelerinde, ‘Özel Onay‘ kısmında ‘İzah’ seçeneği işaretlenmeli ve ön tespit tutanağındaki referans numarası kullanılmalıdır. Bu numara belirtilmeden yapılan düzeltmeler otomatik olarak ‘Kanuni Süresinden Sonra’ verilmiş kabul edilir ki bu da %50 vergi ziyaı cezası ile sonuçlanır.

Sonuç olarak, izaha davet süreci döneminde gelen yazının doğru şekilde yanıtlanması ve yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesi, mükellefler açısından önemli avantajlar sağlar. Ancak bu süreçte yanlış veya eksik bilgi kullanımı, daha ciddi mali sonuçlarla karşılaşılmasına neden olabilir.

İzaha Davet yazılarına istinaden vergilendirme de bazı kolaylıklar var. Özellikle Pazaryeri firmaları üzerinden yapılan satışlarda bu kolaylık sağlanır. KDV yönünden bir kaçar yön yok. Tespit edilen tutar üzerinden, tabi olunun KDV oranına göre, KDV beyannamesi veriliyor. Maalesef burada indirim konusu yapılacak bir fatura olmuyor. Bunun yanında gelir vergisi yönünden, tabi olunan sektöre göre belli bir kâr marjı gösterilmesine müsaade ediliyor. Zira gider olarak gösterilecek fatura olmadığı halde.

Soru ve Cevaplar

S: İzaha davet mektupları neden gönderilir?

C: Vergi kayıplarını önlemek ve denetimleri artırmak amacıyla gönderilir.

S: İzaha davet mektubu aldıktan sonra ne yapılmalı?

C: 30 gün içerisinde düzeltme beyannamesi verilmeli ve vergi ödemeleri tamamlanmalıdır.

S: Vergi ziyaı cezası ne kadardır?

C: İndirimli olarak %20, bazı durumlarda %10’a düşürülebilir.

S: Düzeltme beyannamesi nasıl sunulmalıdır?

C: ‘Özel Onay’ kısmında ‘İzah’ seçeneği işaretlenmeli ve referans numarası belirtilmelidir.

S: Süresi içinde ödeme yapılmazsa ne olur?

C: Ceza oranı %50’ye yükselir ve düzeltme KSS kapsamında değerlendirilir.

SMİYB Kullanımına Dair İzaha Davet Süreci ve Mükellef Yükümlülükleri yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Peki, bu sıralama sadece kurumsal bir iş disiplini midir, yoksa yasal bir gereklilik midir? Ciro limitini aşan ve e-belge mükellefi olan bir işletme, e-Fatura kesmeden önce e-İrsaliye düzenlemek zorunda mıdır?

Bu sorunun kısa ve net cevabı: Evet, zorundadır.

Standart ticari mal sevkiyatlarında (depodan müşteriye, şubeler arası vb.) gözlemlediğiniz bu “önce e-İrsaliye, sonra e-Fatura” akışı, bir tercih (ihtiyari) değil, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine dayanan yasal bir zorunluluktur.

Bu yazıda, bu zorunluluğun yasal dayanaklarını, hangi durumlarda kafa karışıklığı yaşandığını (istisnai durumlar) ve 2025 yılı için güncel e-İrsaliye ciro limitlerini detaylıca inceleyeceğiz.

Temel Ayrım: e-İrsaliye (Fiili Sevk) ve e-Fatura (Hukuki Satış) Neden Ayrıdır?

Maliye ve muhasebe disiplinleri, “malın hareketi” ile “malın satışı” olgularını bilinçli olarak birbirinden ayırır. Bu iki belge, temelde iki farklı anı kayıt altına alır:

e-İrsaliye (Sevk İrsaliyesi): Bu belgenin tek bir amacı vardır; bir malın bir adresten diğerine fiili hareketini (taşınmasını) belgelemek. Yolda yapılacak bir mali denetimde, taşıttaki malın kaynağını, hedefini ve yasal sahipliğini ispat eder. Malın satılıp satılmadığıyla veya bedeliyle ilgilenmez; sadece “sevk” anına odaklanır.   

e-Fatura (Satış Faturası): Bu belge ise VUK 229. madde uyarınca bir satış işlemini (hukuki devri) ve müşterinin borçlandığı tutarı gösteren ticari bir vesikadır. Fatura kesildiği an, satıcı için KDV tahakkuk eder ve gelir tablosuna “Satış Hasılatı” kaydı atılır.   

Kurumsal firmalar bu iki olguyu şu basit nedenle ayırır: Bir malın İstanbul’daki depodan sevke çıkması (İrsaliye anı) ile Ankara’daki alıcı tarafından “muayene ve kabul” edilerek mülkiyetinin devredilmesi (Fatura anı) aynı şey değildir. Mal yolda hasar görebilir, eksik çıkabilir veya alıcı tarafından reddedilebilir.   

Eğer satıcı, malı sevk eder etmez fatura keserse, henüz alıcıya teslim edilmemiş, hatta belki de yolda kaybolacak bir mal için vergi (KDV) doğurmuş ve gelir yazmış olur. Bu, muhasebenin “dönemsellik” ve “gerçek mahiyet” ilkelerine  aykırıdır. Bu nedenle zorunlu akış daima “önce sevk (e-İrsaliye), sonra satış (e-Fatura)” şeklindedir.   

2025 Kriterleri: Her e-Fatura Mükellefi, e-İrsaliye Mükellefi midir?

Kullanıcıların sorgusundaki “ciro limitini geçen işletmeler” ifadesi, önemli bir ayrımı gündeme getirir. e-İrsaliye zorunluluğu, e-Fatura zorunluluğundan farklı ve daha yüksek bir ciro limitine tabidir.

Bir işletmenin e-İrsaliye mükellefi olabilmesi için ön koşul, e-Fatura sistemine kayıtlı olmasıdır. Ancak her e-Fatura mükellefi, otomatik olarak e-İrsaliye mükellefi sayılmaz.   

İşte 2025 yılı için geçerli olan güncel limitler:

1. e-Fatura Zorunluluğu (2025 Geçişi)

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tebliğlerine göre, 2024 yılı hesap dönemi brüt satış hasılatı (cirosu) 3 Milyon TL ve üzeri olan tüm mükelleflerin, 1 Temmuz 2025 tarihine kadar e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına geçiş yapması zorunludur.   

2. e-İrsaliye Zorunluluğu (2025 Geçişi)

e-İrsaliye zorunluluğu ise iki ana kritere bağlıdır:

Ciro Bazlı Zorunluluk: e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve 2023 veya 2024 yılı hesap dönemleri brüt satış hasılatı (cirosu) 10 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler, 1 Temmuz 2025 tarihine kadar e-İrsaliye uygulamasına geçmek zorundadır.   

Sektörel Zorunluluk (Cirodan Bağımsız): Aşağıdaki sektörlerde faaliyet gösteren mükellefler, 10 Milyon TL ciro sınırına bakılmaksızın e-İrsaliye kullanmakla yükümlüdür :   

Demir ve çelik (GTİP 72 ve 73) üretimi, ithalatı veya ihracatı yapanlar.

ÖTV Kanununa ekli (I) sayılı listedeki malların (örn: akaryakıt, madeni yağlar) imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle EPDK’dan lisans alanlar.

ÖTV Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malların (örn: alkollü içecekler, tütün mamulleri) imali, inşası, ithali veya ana bayi/distribütör şeklinde pazarlamasını gerçekleştirenler.

Maden ruhsat veya sertifikası alanlar.

Şeker imalini gerçekleştirenler.

Gübre Takip Sistemine dahil olanlar.

Hal Kayıt Sistemi kapsamındaki sebze ve meyvelerin toptan ticaretini yapan tüccar veya komisyoncular.

Özetle: 2024 cirosu 6 Milyon TL olan bir işletme, 1 Temmuz 2025 itibarıyla e-Fatura mükellefidir. Ancak 10 Milyon TL sınırını aşmadığı için (ve sektörel zorunluluğu yoksa) e-İrsaliye mükellefi değildir. Bu firma, sevkiyatlarında kağıt sevk irsaliyesi düzenlemeye devam eder.

Sizin gözlemlediğiniz “büyük mağazalar” ve “kurumsal firmalar” ise, faaliyet hacimleri gereği 10 Milyon TL limitini aştıkları için e-İrsaliye mükellefi olan işletmelerdir.

Zorunlu Akış: Standart Sevkiyatta Neden Önce e-İrsaliye Düzenlenir? (7 Gün Kuralı)

e-İrsaliye mükellefi (10M TL üzeri) olan firmalar için VUK’un belirlediği yasal süreler, belgelerin düzenlenme sırasını zorunlu hale getirir. Bu, standart ve zorunlu akıştır:

Adım 1: Malın Sevki (e-İrsaliye Düzenleme Anı) Malın fiili sevkiyatı (depodan çıkışı, araca yüklenmesi) başlamadan önce e-İrsaliye’nin düzenlenmesi ve GİB sistemlerine iletilmesi zorunludur. Sistem, geçmiş tarihli e-İrsaliye düzenlenmesine (matbu irsaliyeden dönüştürme hariç) izin vermez. Bu belge, malın yoldaki yasal güvencesidir.   

Adım 2: Malın Teslimi ve Sürecin Başlaması Mal alıcıya teslim edildiğinde, e-İrsaliye üzerindeki “fiili sevk tarihi”, faturanın yasal düzenleme süresi için başlangıç (milat) teşkil eder.

Adım 3: Faturanın Düzenlenmesi (7 Gün Kuralı) Vergi Usul Kanunu, malın teslimi veya hizmetin ifasından itibaren faturanın düzenlenmesi için mükelleflere azami yedi (7) gün süre tanımıştır.   

İşte bu 7 günlük yasal süre, sıralamayı mantıksal ve yasal olarak zorunlu kılar. Fatura için “başlangıç” sayılan bir “teslim” eylemi (Adım 2) varsa, o teslim eylemini belgeleyen bir “sevk irsaliyesi” (Adım 1) belgesinin önceden var olması gerekir.

Bir mali denetimde, 10 Mayıs tarihli bir e-Fatura’ya dayanak teşkil eden e-İrsaliye’nin tarihinin 11 Mayıs olması (faturadan sonra olması) veya 1 Mayıs olması (7 günlük yasal sürenin aşılması) VUK’a aykırılık teşkil eder ve usulsüzlük cezası doğurur. Bu nedenle sıralama kesinlikle zorunludur.

Kafa Karışıklığının Kaynağı: “İrsaliye Yerine Geçer” e-Fatura İstisnası

Peki, bu konu neden bu kadar kafa karıştırır? Neden bazıları bu işlemin “ihtiyari” (isteğe bağlı) olduğunu düşünür?

Cevap, VUK’un tanıdığı çok kısıtlı bir istisnada yatar. GİB, belirli şartlar altında e-Fatura veya e-Arşiv Fatura’nın “irsaliye yerine geçer” bir belge olarak kullanılmasına izin vermiştir.   

Ancak bu istisnanın uygulanabilmesi için aşağıda belirtilen katı şartların tümünün aynı anda sağlanması gerekir:

Anındalık Şartı: Fatura, VUK’taki 7 günlük süre (Adım 3) kullanılmaksızın, malın teslimi veya sevki ile aynı anda (“malın teslimi anında”) düzenlenmelidir.   

Saat ve Dakika: Belgenin “anındalık” şartını ispatlaması için, e-Fatura üzerinde “düzenleme tarihi” yanında “saati ve dakikası” da açıkça gösterilmelidir.   

İbare Zorunluluğu: e-Fatura üzerinde “İrsaliye yerine geçer” ibaresinin bulunması zorunludur.   

Kağıt Çıktı ve İmza: Düzenlenen bu e-Fatura’nın kağıt çıktısının alınması ve bu çıktının satıcı veya yetkilisi tarafından ıslak imza ile imzalanması ve malın sevki sırasında bu imzalı çıktının malın yanında (araçta) bulundurulması zorunludur.   

Bu İstisna Nerede Kullanılamaz?

Bu katı şartlar, istisnanın nerede kullanılamayacağını net bir şekilde ortaya koyar. Sizin gözlemlediğiniz “kurumsal firmaların” İstanbul’daki bir depodan Ankara’daki bir fabrikaya mal sevkiyatı (klasik B2B lojistik) bu tanıma uymaz. Çünkü bu senaryoda “sevk” (depo çıkışı) ile “teslim” (fabrika girişi) aynı anda değildir; arada saatler veya günler vardır.

Bu istisna, şu durumlar için tasarlanmıştır:

Perakende Satış: “Büyük mağazaların” perakende kasasında müşterinin malı alıp faturasını o anda alıp mağazadan çıktığı durumlar.

Sıcak Satış (Hot Sales): Bir araçla (örn: su, meşrubat dağıtım kamyoneti) gezilip, malın araçtan anında müşteriye teslim edilip faturanın o saniyede (el terminali ile) kesildiği senaryolar.

En Kritik Uyarı: İstisnayı Kullanmak, e-İrsaliye Zorunluluğunu Kaldırmaz!

Bu analizin en kritik yasal uyarısı şudur: Yukarıda açıklanan istisnai “irsaliye yerine geçer fatura” kullanımı, firmanızın GİB nezdindeki e-İrsaliye mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.   

GİB’in bu konudaki duruşu çok nettir: 10 Milyon TL ciro  veya sektörel  kriterleri karşılıyorsanız, e-İrsaliye sistemine kaydolmak zorundasınız.   

Büyük bir yapı marketi düşünün. Bu marketin iki tür satışı vardır:

Perakende Kasa Satışı: Müşteriler kasadan anında mal alır. Bu işlemler için “irsaliye yerine geçer e-arşiv fatura” istisnasını kullanabilir.

Toptan Depo Sevkiyatı: Merkez deposundan bir şantiyeye kamyonla mal gönderir.

İşte bu firma, 10 Milyon TL ciroyu aştığı için, bu %1’lik (veya %10’luk) depo sevkiyatı (Senaryo 2) işlemleri için mutlaka e-İrsaliye sistemine kayıtlı olmak ve bu sevkiyatlarda sadece e-İrsaliye düzenlemek zorundadır. İstisnayı kullanıyor olması, bu zorunluluktan muaf olduğu anlamına gelmez.   

Sonuç: Zorunlu mu, İhtiyari mi? Nihai Cevap

Yaptığımız analizler ışığında, sorduğunuz temel sorunun nihai cevabını özetleyelim:

ZORUNLUDUR: Eğer e-İrsaliye mükellefiyseniz (10 Milyon TL ciro üzeri veya sektörel) ve malın sevki (depo çıkışı) ile teslimi (alıcıya varış) arasında zaman farkı varsa (Standart B2B, lojistik, depo sevkiyatı, şube transferi) bu sıralama yasal bir zorunluluktur. Doğru Akış: Önce e-İrsaliye (sevkten önce) , sonra e-Fatura (teslimden sonra 7 gün içinde).   

İHTİYARİDİR (İSTİSNADIR): Eğer malın sevki ve teslimi aynı anda (saniyeler içinde) gerçekleşiyorsa (Perakende kasa satışı, araçta sıcak satış) ve 4 katı şarta (Anındalık, Saat/Dakika, İbare, İmzalı Çıktı)  uyuyorsanız, “irsaliye yerine geçer e-fatura” düzenleme seçeneğini kullanabilirsiniz.   

Kurumsal firmaların ve büyük mağazaların depo sevkiyatlarında titizlikle uyguladığı “önce e-İrsaliye” yöntemi, bir tercih değil, VUK’a  ve muhasebe ilkelerine uymanın yasal bir gereğidir. Mali denetimlerde yüksek usulsüzlük cezalarıyla karşılaşmamak için, standart mal sevkiyatı yapan tüm e-İrsaliye mükelleflerinin iş akışlarını bu zorunlu sıralamaya göre yapılandırması şarttır.

e-İrsaliye Zorunluluğu? Kurumsal Firmaların Uygulaması Zorunlu mu, İhtiyari mi? yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

• Gelir Vergisi Kanunu
• Katma Değer Vergisi Kanunu
• Vergi Usul Kanunu yönünden değerlendireceğiz.

Öncelikle konunun detayına inmeden belirtelim ki; Gerçek kişinin vefatı durumunda varisleri işi devam ettirdiğinde; e-Defter Mükellefi olmak zorunda değildir(ler).

Vergi Usul Kanunu Yönünden Değerlendirme

VUK (213 sayılı) 164. maddesi gerçek kişi vergi mükellefin, vefatı durumunu şu şekilde izah eder.

2013 Sayılı Vergi Usul Kanunu 164. Madde

Ölüm işi bırakma hükmündedir. Ölüm mükellefin mirası reddetmemiş mirasçıları tarafından vergi dairesine bildirilir. Mirasçılardan herhangi birinin ölümü bildirmesi diğer mirasçıları bu ödevden kurtarır.

Kanun maddesi Vergi Usul Kanunu İç Genelgeyle biraz daha detaylandırılıyor. Varislerin aynı işi aralıksız devam ettirmeleri durumunda Vergi Dairesine bildirimde bulunmaları zorunludur. Zira vefat ile gerçek kişi mükellefiyet sona eriyor. İşi devam ettirecek varis veya varislerin bir ay içinde başvuru yaparak mükellefiyet tesis ettirmeleri gerekiyor.

Varislerin tamamının işi devam ettirmeleri durumunda, işletme ortaklık şeklinde devam eder. Buna karşılık diğer varisler, bir kişi lehine feragat ettiğinde, o varis adına mükellefiyet tesis edilir. Vefat tarihi ile yeni mükellefiyetin açılış tarihi aynı günün tarihi olmalıdır. Gerçek kişi e-Defter Mükellefi olsa da farklı bir hüküm içermez.

Mükellefiyet aralıksız devam edecek şekilde işlem yapıldığında;

• Yıl sonuna kadar mevcut defterler kullanılır
• Yıl sonuna kadar basılı belge (Fatura vb) kullanılır (yeni unvan bilgileri yazılarak)

Katma Değer Vergisi Yönünden Mükellefin Durumu

KDV kanunu 3065 sayılı kanunla düzenlenir. Kanunun 1/1 maddesi hangi işlemlerin yapıldığında vergiye tabi tutulacağını izah eder. Bunun yanında ilgili kanunun Madde 17/4-c maddesi hükmüne göre izah vardır. Gelir Vergisi Kanunu 81. Maddesi kapsamındaki işlemler KDV’den muaf tutulmuştur. Aynı şekilde KDV kanunu 30.a maddesinin (a) bendinin bu durumda uygulanmayacağı da belirtilir.

Bu hüküm çerçevesinde KDV’nin mükerrer indirime yol açmayacak şekilde indirim konusu yapılacağı izah edilir. Bu açıklamaya istinaden veraset yoluyla mirasçıların haklarında bir varis lehine feragat etmeleri durumu belirtiliyor. Bu durumda tek bir varisin işletmeyi devam ettirmesi durumunda işlem GVK 81/1 kapsamına alınır. Diğer varislerin feragatine istinaden işletmenin varise devri; KDV Kanunu17/4-c maddesi kapsamında KDV hesaplanmaz. Ancak devir KDV’yi mükellefiyet tesis eden varis, işe devam etmesi durumunda indirim konusu yapabilecek.

Bu durumda diğer varislerin haklarından feragati Gelir Vergisi Kapsamında değerlendirilmeyeceği için aynı zamanda KDV’nin konusuna da girmeyecektir.

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği İle Mali Mühür Detayı

Bakanlığa verilen yetkiye istinaden elektronik fatura kullanımına ilişkin uygulama usul ve esasları 397 Sıra No.lu Tebliğ ile belirleniyor. İlgili Tebliğin “7. Mali Mühür” başlığında yetkili kimsenin değişmesi durumunda Mali Mührün yenilenmesi gerektiği de belirtiliyor. Bu durumda yetkilinin değişmesi durumunda Mali Mühründe güncellenmesi gerekiyor.

Bununla beraber 448 ve 421 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde güncelleme yapıldı. Bu güncelleme ile “3.1. Kapsama Giren Mükellefler” bölümüne şu şekilde bir ekleme oldu.

3.1.7. Bu Tebliğ kapsamında elektronik fatura ve elektronik defter uygulamasına geçme zorunluluğu getirilen mükellefler;

Tam bölünme, birleşme veya tür değişikliğine gitmeleri halinde devrolunan veya birleşilen tüzel kişi mükellefler ile tam bölünme veya tür değişikliği sonucunda ortaya çıkan yeni tüzel kişi mükellefler elektronik fatura uygulamasına geçmek ve elektronik defter kullanmak zorundadır. Uygulamalara geçme süresi hiçbir koşulda işlemin ticaret sicil tarihini izleyen ayın başından itibaren 3 ayı geçemez.

Gerçek Kişi e-Defter Mükellefi Olması Durumu

Tebliğin “3.3. Elektronik Defter Oluşturma” başlıklı bölümünde Gerçek kişilerin elektronik defteri ilgili açıklama da yer alıyor. Açıklamaya göre ilgili ayı takip eden üçüncü ayın sonunda elektronik imza veya mali mühür ile imzalanır, şeklinde izah ediliyor.

Bu açıklamalar çerçevesinde verilen Özelge ile konu şu şekilde netleştiriliyor.

Özelge Açıklaması

Vefat eden eşiniz ölüm tarihi itibariyle işi bırakmış sayılacak ve ölüm tarihinden itibaren eşiniz adına tanımlanan mali mühre ilişkin e-Fatura ve e-Defter kullanıcı yetkileri sona erecektir. Vefat tarihine istinaden başlayan mükellefiyetinize ilişkin olarak e-Defter ve e-Fatura uygulamasına geçme zorunluluğunuz bulunmamaktadır.

Özelge, açıklamasıyla vefattan dolayı aynı işi aralıksız devam ettiren gerçek kişi zorunlu olarak e-Fatura ve e-Defter mükellefi olmak zorunda değildir. Ancak isteğe bağlı olarak e-Fatura ve e-Defter mükellefi olabilir. Bununla beraber e-Fatura ve e-Deftere geçme şartlarını taşıdığı zaman bu mükellefiyetleri tesis ettirir. Ancak şu unutulmamalıdır ki vefat eden e-Defter mükellefinin vefat tarihi itibarıyla Berat alması zorunludur. Her ne kadar ilgili ayda hem vefat eden hem de yeni mükellef berat alacak olsa da durum budur.

Birinin e-Defteri sisteme yükleyip Berat alması diğerinden yükümlülüğü almıyor. Elbette vefat eden mükellefin son işlemine göre çıkan mizan, yeni mükellef varis için açılış fişi olacaktır. Zira açılış fişi girilmediği sürece e-Defter sisteme yüklenip berat alınamaz.

Konuyla İlgili Yaşanan Deneyim ve Sonuçları

Gerçek kişi e-Defter mükellefinin vefat etmesine istinaden eşi aynı işi aralıksız devam ettirmek için mükellefiyet tesis ettirdi. Bunun yanında diğer varisler işletmeden feragat ettiler. Eşinin zorunlu olarak e-Defter mükellefi olup olmaması gerektiği ALO 189 üzerinden soruldu. Özellikli bir durum olduğu için doyurucu izah alınamadı. Konuyla ilgili açıklama yapılarak “e-defter@gelirler.gov.tr” üzerinden bilgi talep edildi.

Kısa sürede yapılan geri dönüşte şu şekilde bilgi verildi;

“Veraset yoluyla mükellefiyet tesis edilmesinden sonra Mali Mühür talebinde bulunmanız gerekiyor. Mali mühür geldiğinde e-Fatura ve e-Defter açılışı için başvuruda bulununuz. İnteraktif Vergi Dairesi e-Belge seçeneğinden e-Defter tarihinin; açılış tarihiniz olarak güncellenmesini talep ediniz.”

Verilen bilgi Özelge ile alınan bilgi uyuşmuyor. Ancak yine de bu doğrultu da e-defter.gov.tr ‘den gelen mail doğrultusunda işlemler yapılıyor.

• Mali Mühür Talep ediliyor
• e-Fatura başvurusunda bulunuluyor
• e-Deftere geçiş talebi yapılıyor

İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden “e-Defter” mükellefiyet tarihinin, açılış tarihi olarak güncellenmesi talep ediliyor. Zira mali mühür geldiğinde en erken bir sonraki ay e-Deftere geçiş tarihi olarak seçilebiliyor.

Mail ile güncelleme talebinde bulunduktan sonra işlemlerde aksama oluyor ve gerekli güncelleme süresi içinde yapılmıyor. İşlerinizin aksamadan devam edip mağdur olmamanız için yapmanız gerekenler;

• Vergi Dairesinde e-belge bölümünden verdiğiniz dilekçe
• Gerçek kişi mükellefin ölüm belgesi
• Mükellefiyet tesisinize ilişkin açılış dilekçesi
• Vefat eden ve veraset yoluyla açılış yapılan kişilerin kimlik fotokopileri

gerekli evraklarla “edefter@gelirler.gov.tr” üzerinden e-Defter tarihinin açılış tarihi olarak güncellenmesi isteniyor. Bir kaç gün geçtikten sonra ALO 189 üzerinden e-defter bölümüyle görüşerek durumu izah ediniz. Gerekli güncellemenin yapılmadığına dair mutlaka kayıt açtırın. Eğer kayıt açtırarak maili de dayanak gösterirseniz 3 gün içinde işleminiz sonuçlanıyor. Güncellemenin yapıldığına dair ilgili birim telefon ederek sizi bilgilendiriyor. Peki bu şekilde yapılmadığında ne gibi sorun olabiliyor.

e-Defter tarihi güncellenmediğinde sisteme gönderdiğiniz e-Defter beratları onaylanmıyor. Zira e-Defter mükellefiyeti başlangıcıyla, sisteme yüklenen e-Defter dönemi uyuşmuyor. Dolayısıyla işleminiz yarım kalıyor ve bu aşamada sorunu çözmek daha da zorlaşıyor.

Sonuç ve Değerlendirme

Elbette birçok alanda dijitale geçilmesi oldukça hızlı gerçekleşiyor. Ancak sorun oluşturacak işlemler aynı hızla tamamlanamıyor. Gerek bilgi eksikliği gerekse ilgili birimle yaşanan iletişim sorunları, mükellefi dolayısıyla muhasebecileri mağdur edebiliyor. Bilançoya tabi e-Defter mükellefi gerçek kişi vefat ederse, varis(leri) aynı işi ara vermeden devam ettirdiğinde e-belge kullanmak zorunda değildir.

Elbette kurulu düzenin bozulmaması için e-Defter ve e-Fatura mükellefiyeti de tercih edilebilir. Mükellef mali mühür talebinde bulunarak gerekli prosedürü tamamlar. Akabinde e-Defter mükellefiyetinin açılış tarihi olarak güncellenmesi talebinde bulunur.

Ancak vefat eden mükellefin vefat tarihi itibarıyla e-Defter işlemlerinin tamamlanarak kapanış fişinin oluşturulması gerekiyor. Bu şekilde vefat eden mükellefin e-Defteri sisteme yüklenerek sonuçlandırılıyor. Kapanış fişi varis için açılış fişi olacaktır, açılış fişi girilerek yeni mükellefiyet işlemlerine devam ediliyor.

İşlemler “süre sınırlı” olduğu için en kısa zamanda çözülmelidir. Zira e-Defterin sisteme yüklenmesi esnasında alınacak hatalar; mükellefi ve muhasebeciyi mağdur edecektir.

• 17.08.2018 Tarih | Sayı: ¹109²423 Özelge
• 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu 37.³ Maddesi
• 3065 Sayılı KDV Kanunu 17/4-c Ma⁴ddesi
• Gelir Vergisi Kanunu 81. Maddesi
• 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 164, 25⁵7, 242 Maddeleri
• Vergi Usul Kanunun 421 Sıra No.lu Tebliği

Gerçek Kişi e-Defter Mükellefi Vefat Ederse | 01 yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Vergi Usul Kanunu 509 sıra no.lu Genel Tebliği ile 30 Aralık 2022 tarihinde e-belge uygulaması yeniden güncellendi. Yapılan güncelleme ile e-Faturaya geçme zorunluluğu kriterleri yeniden belirlendi. Bunun yanında bazı faaliyet kolunda bulunan mükellefler farklı statüde değerlendirildi.

E-Fatura ve E-Arşiv Faturaya Geçiş Limiti Yeniden Belirlendi

30 Aralık 2022 tarihindeki tebliğ ile güncellenen e-belgeye geçiş şartlarında dikkat çeken nokta 2022 yılındaki brüt ciro tutarıdır. Burada dikkat edilecek nokta ihracata ilişkin satışlarda brüt ciroya dahil edilmelidir. Bunun yanında satışlardan iade edilen tutarlar yıllık cirodan düşülmüyor. Bütün bunlar e-faturaya geçme zorunluluğu için önem arz ediyor.

Kimler E-Fatura Mükellefi Olmak Zorunda?

E-Faturaya Geçme Zorunluluğu bulunan mükellefleri şu şekilde listeleyebiliriz.

• Brüt cirosu 3 Milyon TL bununla beraber işletmenin faaliyet türüne bakılmıyor
• e-Ticaret üzerinden mal ve hizmet satışı yapan işletmeler (500 Bin TL)
• Gayrimenkul, motorlu taşıt alım, satım veya kiralama işi yapanlar (500 Bin TL)
• Konaklama hizmeti veren otel işletmeleri faaliyetinde bulunanlar

Bu şartlara haiz işletmelere 01 Temmuz 2023 tarihinde e-Faturaya ve 01 Ocak 2024 tarihinde e-deftere geçmesi gerekiyor.

Burada önemli bir noktaya değinelim. Eğer işletme vergi dairesine ek iş olarak “İnternetten satış” yapacağına dair dilekçe verdiyse, internetten satış yapmasa dahi cirosu 500 Bin TL’yi aştığı zaman sistem tarafından ceza ve uyarı yazısı gönderiliyor. E-Fatura ve e-deftere zorunlu olarak geçmesi gerekiyor.

Özellikle pandemi döneminde bir çok işletme bilinçsizce internetten satış için dilekçe verdi ve bu işi yapmadı. Ancak iptal de ettirmedi. Sistem bunları tespit ettiği zaman maalesef cezai müeyyide ile zorunlu geçiş yaptırıyor.

Elbette bu şartları taşımayan ancak gönüllü olarak e-Faturaya geçmek isteyen işletmelerde faaliyet türüne bakılmaksızın e-Fatura mükellefi olabiliyor. Bunun yanında isteğe bağlı e-Faturaya geçseler dahi e-Deftere geçmek zorunda değiller. Kanun e-faturaya geçme zorunluluğu bulunan mükelleflerin aynı zamanda e-deftere geçmelerini de zorunlu tutuyor. Elbette defter beyana tabi işletmeler kapsam dışındadır.

Ciro Limitine Bakılmaksızın Faaliyet Türüne Göre E-Fatura Mükellefleri

Zorunlu olarak e-Fatura mükellefi olmanın tek şartı ciro limiti değildir. Bunun yanında bazı faaliyet kolunda bulunan işletmeler de zorunlu olarak e-Fatura mükellefi oluyor.

• ÖTV 1 ve 3 dahilindeki ürünlerin ticaretini yapan firmalar.
• İnternet Reklamcılığı faaliyetinde bulunanlar (1 Temmuz 2023)
• Yukarıdaki Faaliyete yeni başlana işletmeler 3 ay içinde e-Faturaya geçiş yapabiliyor
• Ayrıca yurtdışı müşterilere bavul ticareti kapsamında Özel Fatura düzenleyenler

Tebliğ gereğince sınırları yeniden belirlenen e-Fatura mükellefiyetinin kapsamı hızla genişliyor. Yakın zamanda e-faturaya geçme zorunluluğu kapsamına girecek firma sayısı oldukça çoğalacaktır.

2024 yılına ilişkin e-deftere geçişli ilgili her hangi bir Tebliğ yayınlanmadı. Güncelleme olduğunda ilave açıklama yapılacaktır.

E-Fatura Mükellefi Olmayanlar E-Arşiv Düzenleyebilir mi?

Gelir İdaresi Başkalığı kağıt fatura düzenlemeye de sınır getirdi. Ayrıca e-arşiv fatura düzenleme limiti yurtdışı müşterisine farklı uygulanıyor Başlangıçta 30 Bin TL iken güncellen bu limit 5 Bin TL sınırına çekildi. Bunun yanında e-arşiv fatura düzenleme şekli nihai tüketici ve vergi mükellefi olarak da ayrıma gidildi.

2024 Yılından itibaren vergi mükellefi için 6.900 TL (KDV dahil) olarak belirlendi. Bununla beraber nihai tüketiciye düzenlenecek fatura limiti de 5 Bin TL şeklinde devam ediyor.
E-Fatura mükellefi olmayan ticaret erbabı GİB Portal üzerinden e-Arşiv fatura düzenler. Bunun yanında Özel Entegratör firmaları müşterilerine e-Fatura hizmeti yanında e-Arşiv fatura düzenleme hizmeti de veriyor. E-Faturaya geçme zorunluluğu kapsamı genişledikçe özel entegratör firmaların sayısı da buna bağlı olarak artıyor.

E-Arşiv Fatura Nasıl Düzenlenir?

İşletmeler kağıt fatura düzenleme limitini aştığında GİB Portal üzerinden e-Arşiv fatura düzenler. Vergi mükellefi vergi dairesince tanımlanan kullanıcı kodu ve kendinin belirlediği şifre ile e-Arşiv Portal’a giriş yapıyor. İlk girişte işletmenin adres bilgilerini tanımlayarak kaydediyor ve bilgiler sabit kalıyor.
E-Arşiv fatura vergi mükellefine düzenlendiğinde Türkiye Cumhuriyeti Kimlik numarası veya vergi numarası yazılarak işleme başlanıyor. Bu bilgi yazıldığında kişinin adı-soyadı ve Vergi Dairesi bilgisi otomatik geliyor. Ancak adres bilgileri sistem tarafından getirilmiyor. Manuel olarak yazılması gerekiyor.

Bundan sonra kağıt faturada olduğu gibi malın cinsi, miktarı ve birim fiyat yazılarak işleme devam ediliyor. KDV oranı da yazılarak fatura düzenleniyor. Gerekli kontroller yapıldıktan sonar imzalama aşamasına geliniyor. Sisteme kayıtlı cep telefonuna gelen mesajın ilgili kutucuğa yazılması ile işlem sonuçlanıyor.

E-Faturaya Geçme Zorunluluğu Hakkında Genel Bilgi-01 yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Oldukça önemli noktayı belirterek yazımıza başlayalım. E-Faturalar hiç bir suretle geriye dönük düzenlenemez. Fatura tarihi ile sisteme gönderilip onaylandığı tarih ayın gün olmalıdır. Kanunda geçen yedi günlük süre; mal ve hizmetin tesliminden itibaren faturanın düzenlenmesi gereken süredir. Ancak faturayı düzenlediğiniz tarih bulunduğunuz günün tarihi olmalıdır. Daha sonradan hiç bir şekilde mal veya hizmeti teslim ettiğiniz geçmiş tarihe fatura düzenleyemezsiniz. Mutlaka faturanın bulunduğunuz günün tarih olması kanunen zorunludur. İrsaliyenin düzenlenmiş olması geriye dönük tarihe fatura düzenlenmesine imkan sağlamaz.

Öncelikle belirtelim ki ister kâğıt fatura olsun, ister E-Fatura veya E-Arşiv fatura olsun gelişi güzel şekilde geriye dönük düzenlenemez. Aksi durumda cezai müeyyideyle karşı karşıya kalınır. Her ne kadar dijital fatura hayatımıza girse de V.U.K fatura düzenleme ile ilgili her hangi bir değişiklik olmamıştır.

Öncelikle geriye dönük faturadan ne denmek isteniyor, onu yorumlayalım. Bulunduğunuz günden önceki tarihe fatura düzenlemek olarak izah edebiliriz. Yoksa düzenlediğiniz son fatura tarihinden önceki bir tarihe fatura düzenlenmesi olarak anlaşılmasın. İki durumda geriye dönük fatura düzenlemek anlamına geliyor.

Bunun yanında mal veya hizmetin ifasından itibaren 7 günden fazla süre geçmemesi kanunla sabittir. Ayrıca mal teslimi veya hizmet ifasının yapıldığı ay içinde faturanın düzenlenmesi de gerekiyor. Bunun yanında sevk irsaliyesi düzenlendiyse bu tarihte bizim için bağlayıcıdır.

Deneme yazımızın genel amacı şu kısa bilgilendirmeyi yapmaktır. Diğer bilgiler de yanında çerez olarak sunuldu. Elektronik faturalar kanun gereği İMZAYA GÖNDERİLDİĞİ TARİH itibarıyla düzenlenmiş sayılıyor. Her ne kadar kanun nazarında geriye dönük tarihe fatura düzenlemek; hatalı işlem sayılsa da teknik olarak maliye tarih de kısıtlama da bulunmuyor. Bunun sebebi Başbakanlığın ticari hayata müdahale etmek istememesidir. Bu serbestliğin farkında bulunan mükellef de gözünü karartıyor. Bu durumda da;

• Müteselsil sıra numarası
• Müteselsil tarih takibi
• İptalin karşı firma tarafından onaylanma şartı gibi önemli konular

dikkate alınmıyor. Kağıt ortamında düzenlenen hatalı faturanın tespit zorluğundaki gibi rahat davranan mükellef başı boşluğunu, dijital ortamda da devam ettiriyor.

Geriye Dönük Fatura Düzenlemek Mümkün mü?

Öncelikle belirtelim ki dijital ortamda geriye dönük fatura düzenlemek özel usulsüzlük cezasını gerektirir. Mal sevkiyatında fatura olmadığı zaman satıcı veya alıcı firmanın sevk irsaliyesi düzenleme zorunluluğu vardır. Ancak kullanmak için kırtasiye ve temizlik malzemesi gibi ürünler faturası malın yanında olmak şartıyla, sevk irsaliyesi olmadan taşınabiliyor. Sevk irsaliyesinin olmasının sebebi fatura düzenlemede yedi günlük süre irsaliye tarihine göre başlayacağı içindir.

Vergi Usul Kanunu 229. Madde faturanın tanımını yapıyor. Buna karşılık Vergi Usul Kanunu 231/5. Maddesi ise fatura düzenleme süresini belirliyor. İlgili maddeye göre mal teslimi veya hizmetin yapılması durumuna göre faturanın en fazla yedi gün içinde düzenlenmesi gerekiyor. Bu kanuni süre içinde fatura düzenlenmediğinde hiç düzenlenmemiş gibi Özel Usulsüzlük Cezası kesiliyor. Yedi günlük süre mal veya hizmetin teslim veya ifasından sonraki ilk gün 1. Gün sayılıyor. Ve iş gün olarak değil de parmak hesabı yedi gün olarak uygulanıyor. İstisna olarak yedinci gün Pazar gününe denk geliyorsa; fatura ilk iş günü düzenlenebiliyor.

Elbette malın sevk edildiğinin belgelenmesi için mutlaka irsaliyenin olması gerekir. Aksi halde irsaliye olmadan 7 günlük süre ispatında sorun yaşanabilir.

E-Arşiv ve E-Fatura’da Yanlış Uygulama Var

Mali konularla ilgili birçok hatalı işlemler yapılıyor ve sürekli bu yanlışlar tekrar ediyor. Bu yanlış uygulama e-arşiv ve e-fatura içinde geçerlidir. 2020 yılında küçük esnafında hayatına giren E-Arşiv fatura uygulaması, geçen bunca zamana rağmen doğru şekilde uygulanmıyor. Sistem izin veriyor düşüncesiyle vergi mükellefleri fütursuzca geriye dönük fatura düzenliyor. Elbette bu da yanlış ve cezai müeyyideyi gerektiriyor.

Öncelikle E-Arşiv faturalarda “İrsaliye yerine geçer” ibaresi bunun yanında firmanın kaşe ve imzası da varsa hem fatura hem de irsaliye yerine geçiyor. Oysa geriye dönük fatura düzenlendiğinde sistem üzerinden imzalandığı tarih belli olduğu için irsaliye yerine geçmesi mümkün değildir.

Zira sevk irsaliyesi malın taşınması esnasında düzenlenir ve ona göre hüküm doğurur. Oysa geriye dönük fatura düzenlendiğinde malın taşınması esnasında yanında olması gereken belgenin bir anlamı olmayacaktır.

Vergi mükellefinin diline pelesenk olmuş “Yedi gün” sözü oldukça yanlış uygulanıyor. E-Faturalarda yedi gün veya bir gün geriye dönük fatura düzenleme yapılamıyor.

E-Arşiv ve E-Fatura Düzenleme Usulü ve Cezası

Buraya kadar genel değerlendirme yaparak konuyu biraz gıdıkladık. Şimdi kısaca uygulamanın nasıl olması gerektiğine değineceğiz. Şunu da ilave edelim ki: Kâğıt fatura, E-Arşiv veya E-Fatura gibi ayırım yapmak yerine tamamı için Fatura ibaresini kullanacağız.

Sevk İrsaliyesi düzenlenmeden malın taşınmasının tespiti durumunda Özel Usulsüzlük Cezası kesilir (2023 yılı için 2.200 TL)

Fatura düzenleme süresi 7 gündür, bu süreye riayet edilmediğinde Özel Usulsüzlük Cezası Kesilir; Kesilecek ceza 2.200 TL’den az olmamak üzere fatura tutarının %10’u olarak kesilir.

Fatura düzenleme süresi her ne kadar 7 gün olsa da mal veya hizmetin ifasının bulunduğu ay içinde faturanın düzenlenmesi gerekiyor. Yani 7 günlük süre bir sonraki aya sarkıyorsa fatura ay çıkmadan düzenlenir. Kağıt faturalarda Mal veya hizmet ifası ayın 25’inde ise fatura en geç 30 veya 31’inde düzenlenir. 7 günlük süre var diye sonraki aya sarkıtılamaz. Bu konuda birçok mukteza ve Danıştay kararı vardır.

Her ne kadar Vergi Usul Kanununda 7 günlük süre için sonraki aya sarkamaz gibi bir ibare yoksa da KDV Kanunun 10/a bendi konuya açıklık getiriyor. Burada mal teslimi veya hizmet ifasının yapıldığında; faturanın düzenlenmesi gerektiği belirtiliyor. Maliye sistemimizde tahakkuk esası geçerlidir.

Önemli not olarak şunu da belirtebiliriz; Mal teslimi veya hizmetin ifası hangi ayda yapıldı ise o ay beyan edilmelidir. Sonraki aya sarkacak şekilde fatura düzenlenmesi KDV beyanı açısından sakıncalıdır. Bu durumun tespiti durumunda geç beyandan dolayı Vergi Ziyaı cezası kesilecektir.

Sonuç ve Genel Değerlendirme

Son olarak şunu tekrar belirtelim. e-arşiv ve e-fatura düzenleme konusunda Başbakanlık ticari hayata müdahale etmemek düşüncesiyle e-fatura düzenlemede tarihle ilgili bir kısıtlama getirmiyor. Ancak fatura düzenleme ile ilgili Kanunlar çerçevesinde tespit durumunda gerekli cezaları da kesiyor.

Her ne kadar e-arşiv fatura düzenlendiği tarih veya geriye dönük tarihte hazırlanabiliyor. Sonraki bir zamanda imzaya gönderilebiliyor. Yerine göre unutulmadan dolayı veya bilerek fatura imzaya gönderilmeden bekletilebiliyor. Belli bir zaman sonra hatta yerine göre sonraki ayda dahi imzaya gönderilebiliyor. Teknik olarak bir engel olmuyor. Ancak Başbakanlık forum sitesinde yaptığı açıklamada faturanın üzerinde yazdığı tarihten ziyada, imzalandığı tarihi fatura düzenleme tarihi olarak değerlendiriyor. Bu nedenle e-Faturalar aynı gün kesilmelidir. Bir gün dahi olsa geriye dönük kesilmesi özel usulsüzlük cezasını gerektirir.

Geriye dönük E-Arşiv ve E-fatura Kesilir mi? 01 yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle belirtelim ki; bir veya iki bilemedin üç cümle blok yazısı yazmak için koca bir sayfayı heba ediyoruz. Ancak blok yazmanın usulü de bu şekildedir. Bu yüzden biz de bu prosedüre uyuyoruz. Ama şunu da belirteyim ki bu bilgi muhasebeciye faydalı olacak bir bilgi. Günümüz tabiriyle “Hap Bilgi” diyebiliriz. Öncelikle hap bilgimizi yazalım, sonrasında geyik muhabbetine devam edeceğiz.

Zira web sayfasında reklama boğulmadan bir kelime veya bir bilgi öğrenmek hepimize iyi gelecektir.

Evet arkadaşlar, klasik olarak sayfanın içine gömülmesi gereken bilgiyi yazının başında servis ettik. Artık gönül huzuruyla eleştiri ve tavsiyelerde bulunabiliriz. Elbette konuyu biraz daha detaylı anlayabilmek için deneme yazımızı okumanızı tavsiye ediyoruz.

Ülkemizde Kontrolsüz Dijitale Geçiliyor

Ülkemizde; Maliye ve Sigorta işlemleri hızlı ve kontrolsüz bir şekilde dijital ortama aktarılıyor. Bu bakımdan Maliye; elektronik mükellef çemberini genişletmek için e-Fatura ve Elektronik Defter tutma hadlerini güncelliyor. Bunun yanında yeni faaliyet türlerini de sisteme dahil ediyor.

Elbette elektronik defter kullanım zorunluluğunda ciro limitini Kanun koyucu aşağı doğru çekiyor. Buna karşılık bilanço usulüne göre defter tutma ciro limitini yükseltiyor, bu da çelişki oluşturuyor. Bu bağlamda konuya bir dalış yapalım ve eteğimizdeki taşları dökelim.

Vergi Usul Kanun 176’ncı maddesi deftere tabi işletmeleri sınıflandırıyor. Bunun yanında Vergi Usul Kanunu 177’inci ve Vergi Usul Kanunu 178’inci maddeleri de birinci sınıf ve ikinci sınıf tacirleri ilaveten defter tutma hadlerini belirliyor. Bunlara ilaveten Vergi Usul Kanunu 178’inci , Vergi Usul Kanunu 180’inci ve Vergi Usul Kanunun 181’inci maddelerinde tacirin sınıf değiştirme şartlarını detaylı şekilde tanımlıyor.

Sonuç olarak biraz abartılı olacak ama Levent Kırca’nın gayri meşru iş için çalıntı arabayla polise yakalanması gibi bir skeç zihnimizde canlanıyor. Mükelleflerin maliye ve sigortaya karşı yükümlülükleri ve bunların takibi oldukça zordur. Bu sorumlulukları mükellef ve muhasebecilerin yerine getirebilmesi için önlerinde uzun ve aynı zamanda engelli bir yol var. Eğer biz de bu deveyi güdeceksek, yüksünmeden veya yüksünerek yoldan koşmamız gerekiyor. Elbette kimi zaman engelleri bir hamlede aşarken, kimi zaman düz yolda tökezleyebiliyoruz.

Bilanço Defter Tutma Zorunluluğu ve Şartları

Konumuza zemin teşkil etmesi amacıyla fazla detaya inmeden bu konuyla ilgili kısaca bilgi verelim. Vergi Usul Kanunu 177’inci Maddeye Göre Defter Tutma Limitleri her yıl güncelleniyor.

Bu kısa açıklamayı fikir vermek açısından yazıyoruz. Zira bilindiği gibi defter tutma hadlerinde bazı özel durumlar da var. Ancak bu konumuzun dışında. İlgili mevzuata bakılabilir.

Buna karşılık Elektronik Faturaya ve dolayısıyla Elektronik Deftere geçişlerde 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanun Tebliğiyle sürekli güncelleniyor. Bilanço defter tutmada hadler sürekli yükseliyor. Buna karşılık e-Faturaya geçiş zorunluluğu sürekli düşüyor. 2022 yılında satış hasılatı 3 Milyon TL’yi bulan mükellef bir sonraki yıl e-Faturaya, sene başından itibaren de Elektronik Deftere zorunlu olarak geçiyor.

Bunun yanında e-Faturaya geçişlerde ciro şartı sürekli ters yönde geriliyor. Ayrıca bazı iş kolları da zorunlu olarak e-Faturaya ve dolayısıyla Elektronik Deftere geçmek zorunda kalıyor.

509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtildiği üzere e-Faturaya geçmek zorunda bulunanları şu şekilde sıralayabiliriz.

• Brüt satış hasılatı 2022 yılı için 3 Milyon TL
• Gayrimenkul ve/veya motorlu taşıt, inşa, imal, alım, satım veya kiralama işi yapanlar 2022 yılı için 500 Bin TL ve üzeri satışı veya gayrisafi iş hasılatı olursa
• Konaklama hizmeti veren işletmeler
• İnternet ortamında kendi web sitesi ve pazaryeri olarak tabir edilen gittigidiyor vb. platform üzerinden satış yapanların yıllık cirosu 500 Bin TL ve üzeri olduğunda e-Faturaya geçer.

e-Faturaya geçiş şekli; bir sonraki yıl yani 01.07.2023 tarihinde e-Faturaya geçiş yapılıyor. Bir sonraki yani 01.01.2024 yılında da e-Deftere kullanılmaya başlanıyor.

Bu Soru Bizi Terletiyor

Açıklamalar ışığında şöyle bir soru soralım. İnternetten satış yapan esnafın brüt satış tutarı 500 Bin TL’dir. Buna karşılık bilanço esasına göre defter tutma zorunluluğu yoktur. Bu durumda mükellef e-Faturaya geçtiği halde Elektronik Deftere de geçiyor mu?

Mevzuatta bu konuya ilişkin bir açıklama yok. Ancak Türk Optisyen Gözlükçüler Birliği bu konuyu merak ediyor. Elbette durduk yere merak etmiyor. Odaya kayıtlı mükelleflerin talebi doğrultusunda konuyla ilgili Maliye Bakanlığından görüş talebinde bulundu.

Tarih ve sıra numarası E-82690061-220.02[DFT]-122141 yazı ile T.C.HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı (III) makamı konuyu anlaşılır şekilde izah ediyor.

526 Sıra No.lu VUK Tebliğ ile Eklenen Bent ile SGK ile sözleşme yapan işletmelerin e-Fatura kullanma zorunluluğu bulunuyor. Ancak işletme bilanço esasına tabi değil, buna karşılık Defter-Beyan sistemine tabi. Bu durumda her ne kadar zorunlu olarak e-Faturaya geçen işletmenin aynı zamanda e-Deftere geçip geçmeyeceği soruluyor. Netice olarak Bakanlığın verdiği cevabi yazı;

3.2.6. Elektronik Defter uygulamasına dâhil olma zorunluluğu bulunan mükelleflerden;

• 1- e-Fatura uygulamasına geçiş zorunluluğu bulunan mükellefler, e-Fatura uygulamasına geçiş süresi içinde (e-Fatura uygulamasına yıl içinde zorunlu olarak geçen mükellefler bakımından izleyen yılın başından itibaren), e-Defter uygulamasına geçmek ve edefter.gov.tr adresinde format ve standardı belirlenen defterleri e-Defter olarak tutmak zorundadırlar.
• Buna göre, Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşme imzalayan optisyenlik müessesesine tabi mükelleflerin; II inci sınıf tüccar olarak işletme hesabı esasına göre defter tutuyorsa 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 176 ve müteakip maddeleri uyarınca Bilanço esasına göre defter tutmaya başlayacağı tarihe kadar
• Defter-Beyan sistemi kapsamında işletme hesabı esasına göre defter tutmaya devam edebilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Nasrettin Hocanın bir çok fıkrası var. Ama en beğendiğim “Bana eşekten düşen gelsin.” Bir de Mevlana Hazretlerinin Mesnevisinde geçen bir hikayesi var ki değme gitsin. Ama onu şimdilik zikretmeye gerek yok. Dijitale hızlı geçişin ana sebebi zannedersem kayıp/kaçak önlemek içindi.

Ülkede gerek tarım ürünlerinin, gerekse sanayi ürünlerinin üretimine önem verilip sağlıklı politika belirlenmediği sürece dijitale geçmek sorunları çözmez. Ancak ticaret yapanlara ve bunların işini takip edenlere ek maliyet ve ek çalışma zamanı yükler.

Elektronik Defter ve Defter Beyan Çıkmazı yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

İnternetten Satılan Malın Faturası Nasıl Olmalıdır

E-Arşiv Fatura iade ve iptal edilmesi konusuna başlangıçta tedirgin yaklaşılıyordu. İnternetten satışların sürekli artması ve tüketiciye verilen 14 günlük ürün iade hakkı; bazı sorunları da beraberinde getirdi. Maliye Bakanlığı konuya duyarlılık göstererek sorunun yumak olmasını önledi. Elbette bu durum da ticaret erbabına ve dolayısıyla muhasebeciye doğru muhasebe kaydı yapmasına olanak verdi.

509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğ’i elektronik belgeleri düzenliyor. Elektronik uygulamalar arasında birliğin sağlanması için Tebliğ çerçevesinde ilgili kurumlar birlikte çalışma yapıyor. Buna bağlı olarak Tebliğin “IV.2.4.5” bölümünde E-Arşiv faturalara ait düzenleme bulunuyor.

Bu bakımdan internet üzerinden mal ve hizmet satışıyla oluşan E-Arşiv faturaların elektronik ortamda karşı tarafa iletilmesi zorunludur. Bu bağlamda satışı yapılan ürünün yanına E-Arşiv faturanın kâğıt çıktısının imzalı olarak eklenmesi gerekiyor. Bu şekilde E-Arşiv fatura aynı zamanda irsaliye yerine de geçiyor. Bu nedenle E-Arşiv Fatura iade ve iptal konusundaki incelikleri iyi bilmemiz gerekiyor.

Ayrıca tebliğe göre E-Arşiv faturada bulunması gereken bazı şekil şartları da bulunuyor.

• Satışın yapıldığı internet adresi
• Fatura ödemesinin nasıl yapıldığı/yapılacağı
• Ödeme vadesi veya ödeme tarihi
• Malın sevkini yapacak kimse belliyse ona ait bilgiler
• Satışı yapılan malın veya hizmetin tarihi
• İade durumunda; iadeyi yapanın adı, soyadı, iade konusu bulunan malın cinsi, birim fiyatı ve tutarı bilgileri de yer almalıdır.

Son olarak da satışın internetten yapıldığına dair “Bu mal veya hizmet satışı internet üzerinden yapılmıştır.” İbaresinin de fatura üzerinde olması zorunludur.

İnternetten Satışı Yapılan Mal Nasıl İade Edilir

Yukarıda da belirttiğimiz gibi dijital ortamda faturanın karşı tarafa; yani müşteriye iletilmesi gerekiyor. Bu durumda müşteri dijital ortamda kendisine gelen faturanın kâğıt çıktısını alabiliyor. Faturada bulunması gereken iade bölümünü eksiksiz dolduruyor. Doldurulan E-Arşiv faturanın kâğıt çıktısı ayrıca imzalanarak satıcı firmaya mal ile birlikte geri gönderiliyor. Bu şekilde satıcı firmaya iade gelen malın ekindeki imzalı E-Arşiv fatura Gider Pusulası yerine geçiyor. Bu şekilde firma iade olarak gelen mala ait E-Arşiv faturayı kayıtlarına alıyor. Zira E-Arşiv olarak düzenlenen faturaların üzerinde Tebliğ gereği sonradan bir değişiklik yapılamaz.

Ancak bazı durumlarda mal alıcıya ulaşmadan, satılan mal firmaya iade geliyor.

• Faturadaki müşterinin adı veya adres bilgisi hatalı olabiliyor
• Müşteri malı teslim almayabiliyor

Böyle durumda kargo iade veya benzeri tevsik edici belge bulunması durumunda aynı döneme ait ise E-Arşiv fatura iptal ediliyor. Elbette E-Arşiv faturaya ait iptal talebinin sistem üzerinden de yapılması gerekiyor. Bu şekilde faturalar teknik olarak iptal olduğu için kayıtlarımıza almıyoruz. Bunun yanında malı internetten satın alan müşteri satın aldığı malı elden firmaya iade getirmesi durumunda firma Gider Pusulası düzenleniyor. Zira bu durumda kargo iadesi olmadığı için tevsik edici belge olarak Gider Pusulası düzenlemek zorundayız. Şekil şartı olarak nihai tüketiciden iade mal ancak Gider Pusulası ile iade alınabiliyor. Sadece dijital ortamda yani internetten yaptığımız satışlara ait E-Arşiv Faturaların iadesi durumunda Gider Pusulası gibi işleyebiliyoruz.

Sonuç ve Genel Değerlendirme

İnternetten yapılan satışlarda düzenlenen E-Arşiv faturanın iptal veya iade durumu kısaca şu şekildedir;

• Müşteri vergi mükellefi ise malı teslim aldıktan sonra iade edebilmesi için, ürünü iade faturası düzenleyerek satıcı firmaya iade edebiliyor.
• Müşteri internetten satın aldığı malı iade etmek istediğinde kargo ile iade edecekse E-Arşiv faturadaki iade bölümünü doldurarak iade eder. Eğer nihai tüketici ürünü satıcı firmaya elden iade edecekse, satıcı firmanın nihai tüketiciye Gider Pusulası düzenlemesi gerekiyor.
• İnternet üzerinden satışı yapılarak E-Arşiv faturası düzenlenen malın henüz gönderisi yapılmadan, müşteri satın almaktan vaz geçerse fatura sistem üzerinden iptal ediliyor.
• İnternetten satılan malı kargo firması müşteriye bir şekilde teslim edemeden, firmaya geri iade eder. Bu durumunda, sistem üzerinden E-Arşiv fatura iptal edilerek kayıtlara alınmıyor. Elbette bu durum beyanname döneminde ise mümkün olabiliyor.

Bunların dışında E-Arşiv faturanın kayıtlara alınmaması veya farklı şekilde işleme tabi tutulması yanlış ve usulsüzdür.

İlgili konu ÖZELGE ile detaylandırılıyor.

T.C GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GELİR KANUNLARI USUL GRUP MÜDÜRLÜĞÜ

02-07-2021 TARİL VE E-11395140-105|VUK3-377|-515807

ÖZELGE

E-Arşiv Fatura İade ve İptal Durumunda Ne Olur? yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.

Özellikle belirtelim ki kullanılan programın pratik ve sorunsuz, teknik desteğinin kolay ulaşılabilir olması önemlidir. Bu konuda Datasoft kullanıcı olarak firmanın gösterdiği e belge konusundaki çözüme odaklı kolay ve hızlı çözümü için teşekkür etmek yerinde olur. Bir çok firma harıl harıl çalışırken kullanıcı dostu olan Datasof ekibi e defter yükleme işini pratiğe dökmüştür.

e Defter Yükleme Ayları Nasıl Yapılıyor? Nelere Dikkat Edilmelidir

e defter yükleme aşamasına geçmeden önce ince ayarların başlangıçta yapılması önemlidir. Muhasebeci için angarya veya külfet gibi gelen klasik bilgilerin girilmesi zor gelebiliyor. Ancak defter yükleme aşaması işlemini yarıda kesip geri dönerek noksan bilgileri tamamlamak daha da angarya olabiliyor. O yüzden gereksiz ve külfet gibi de gelse aşağıdaki ayarları noksansız tamamlamanız zaruridir.

• e defter lisansın aktif olduğundan emin olup, kontrol ediniz
• Firmanın adres bilgilerini kısa ifade ile mektup adresi şeklinde noksansız girildiğinden emin olunuz
• SMMM bilgilerinin ve sözleşme numaralarının ve diğer gerekli bilgileri mutlaka tamamlayınız
• Özellikle belge türünde diğer belgeler seçeneklerini noksansız tamamlayınız
• Mali mühür şifresini ve e defter yedekleme ayarlarını yapmayı ihmal etmeyiniz.

e Defter Lisans Ayarı, Mali Mühür Şifre Bilgisi, e defter Yedek Ayarı ve Yedeğin Alınacağı Klasör Bilgisi

e defter yükleme işlemi yapabilmeniz için hizmet alacağınız özel entegratör firmasından lisans almanız gerekiyor. Kendi bünyenizde muhasebenizi tutmuyorsanız bu aşamayı zaten bağlı olduğunuz SMMM tamamlayacaktır. Şu konuda dikkat etmekte yarar vardır. Benim başıma gelmez demeyin sonuçlanmamış veya daha açık ifadeyle netleşmemiş her durum sorun oluşturabiliyor. Şöyle ki gerekli evrak, bilgi ve ücreti ödemiş dahi olsanız koordinasyon noksanlığı yüzünden e defter lisansınız onaylanmamış olabiliyor. O yüzden konunu takipçisi olup, son gün e defter yükleme aşamasında buruk, sinirli ve çaresiz bir mimik oluşturmayınız. Başımıza gelmedi değil, tecrübe ile sabittir.

Datasoft kullanıcıları açısından önemli aşamalardan biri de bu sekmelerdir. Bu aşamada e defterin lisan durumunu görebiliyorsunuz. Eğer lisans aktif olmamış ise kolayca tespit edip aktif ettirebiliyorsunuz. ikinci sekme de ise mali mührün şifre bilgisini girmeniz zorunludur. İhmale gelmez yoksa işleminiz yükleme aşamasından hata verir. Üçüncü ve dördüncü sekmeler ise 2020 yılının son çeyreğinde zorunlu hale gelen e defterin kopyasının GIP sistemine yedeğinin alınması aşamasıdır. Bu kısmı siz değil de hizmet aldığınız datasoft bayinin yapması gerekiyor. Aynı zamanda bu hizmeti sorunsuz alabilmeniz için şu hususlara dikkat etmeniz de yerinde olur.

Datasoft ile ortaklaşa çalışan İzibiz firmasından da e defter yedekleme hizmeti alabilirsiniz. Yıllık olarak 2021 yılı için tek seferde 870 TL ödeyip yıl boyunca kafanız rahat ediyor. Siz e-defteri yazdırdığınızda sistem otomatik ilgili dönemin e defterini GIP sistemine yüklüyor. Unutma ve oluşacak hatalardan kolayca kurtulmuş oluyorsunuz. Eğer datasoft programını kullanıyorsanız bu hizmeti almanızda olmazsa olmazlardandır.

E Defter Yükleme İşleminde Firma Bilgilerini Tamamlamayı İhmal Etmeyiniz

Firmanın lisans kontrolü yapıldıktan sonra sıra gerekli bilgilerin tamamlanması aşamasıdır. Biraz sıkıntılı ve de sıkıcı olsa da bir defa yapılıyor, sürekli tekrarlanmıyor. Özellikle dikkat edeceğiniz husus şu olmalıdır; bilgi girişlerinde mutlaka OPERATOR seçeneği ile Datasoft programına giriş yapmanızdır. Aksi durumda bilgiler özellikle şifre bilgileri aktif olmayabiliyor. Ayrıca mali mührün şifre değişikliğinde de aynı hassasiyeti göstermeniz gerekiyor.

Adres bilgileri, SMMM bilgilerinin noksansız girilmesi aşaması da önemlidir

Yılda bir defa veya her hangi bir değişiklikte güncellenebilen bir aşamadır. Klasik istenen bilgiler olmasına rağmen çok hassas olmayanların çoğunlukla ihmal ve kısaltma yaptığı bölümdür. Noksan girilen her bilgi e defter yükleme aşamasında karşınıza kabus gibi çıkıyor.

Datasoftun karşılama ekranında değineceğimiz konu firmanın adres bilgi ve diğer bilgilerinin güncellenmesi ve tamamlanmasıdır. Ayrıca bu karşılama ekranında mevcut olana SMMM bilgilerinin güncellenmesi de zorunludur.

Buradaki bilgilerin eğer varsa mutlaka noksansız tamamlanması zorunludur. Adres kodundan tutun da telefon bilgisi ve faks bilgisine kadar atlamadan giriniz. Özellikle olmasa bile formaliteden uygun web adresi yazmayı ihmal etmeyin bazen sadece o kısımda dahi hata verebiliyor. Özellikle de faks bilgisi yoksa da telefon numarasının aynısını giriniz, o kısımda hata veriyor. Muhtemelen her firmanın faks numarasının olması zorunluluğu gibi yazılım yapılmıştır.

İlgili sekmelere gelindiğinde satır satır olması gereken bilgileri temin edip girildiğinden emin olunuz. Aksi halde e defter yükleme aşamasında oluşan sorun size zaman kaybettirecektir.

e Belge Tipleri Bilgilerinin Tamamlanması Aşamasında Dikkat Edeceğiniz Bazı Hususlar Vardır

Olmazsa olmazlardan biri de e belge tiplerinin ayarlanma aşamasıdır. Normalde bu ayarları yapmadan e defter fiş kayıtlarını yapmaya çalışmak deveyi iğne deliğinden geçirmek gibi zordur. Ancak işin ehli olmayan veya yeni yeni e defter kullanmaya başlayanlar konuya vakıf olmadığı için biraz uğraşabiliyor. Fakat bu işi yapan birinin de biraz araştırmacı olup yapılması gerekeni bilmesi mesleği icabıdır. Bilmiyorum demek gibi bir kolaycılığa sığınmayı doğru bir davranış olarak değerlendiremeyiz. Sonuçta ekmek yediğiniz bir meslek sahibi olarak gereksiz gibi de görseniz de göz aşinalığı sağlamanız elzemdir.

Bu karşılama ekranında tamamen doğaçlama yapılabiliyor. Tabi belli kaideleri de ihmal etmemek doğru olur. Kullanacağınız ana başlıları önceden belirleyiniz desek de pek itibar olunmayacağı bellidir en azından burada gördüğünüz şablon seçenekleri tamamlarsanız bir nebze de olsa işiniz görülecektir. Sağda kullanılan seçenekler var onlardan size gerekli olanları işaretleyebilirsiniz. Sağ tarafta ise en çok kullanılan gider türleri vardır. Bu kısım dada size uygun şekilde elle yazarak tamamlayabilirsiniz. Bu kısım tamamen manuel’dir. Otomatik bilgi gelmiyor, ihtiyaca göre kendiniz düzenliyorsunuz.

Firma parametrelerinden e defter seçeneğinin aktif edilmesi

e defter yükleme aşamasına gelmeden önce yılık ilk fiş girişlerinde seçeneklerden e-defter seçeneğini aktif ediyoruz. Fiş yapısı otomatik olarak e defter seçeneğine göre aktif olup sorunsuz işlem yapabiliyorsunuz.

E Defter Kontrol ve Yükleme Aşamaları Nasıldır? Nelere Dikkat Ediliyor

e defter yükleme işlemini sorunsuz aşabilmeni için öncelikle yüklenen bilgi ve belgelerin şablon ve şematiğe uygun olup olmadığının kontrolünün yapılması gerekiyor. Bir kaç uygulamadan sonra bunun pratiği kendiliğinden oluşuyor ve seri şekilde ilerliyor.

• e defter kontrolü testinin yapılması
• e defter verinin hazırlanma aşaması
• datafosft e defter uygulamasını başlatma bölümüne geçilmesi.

Birinci aşama olarak girilen fişlerin e defter sistemin uyumlu olup olmadığı ve de gerekli bilgilerin tamam olduğunun teyit edilmesi aşamasıdır. Datasoft programı bunu kolaylıkla test etmenizi sağlıyor. E defterler işlemleri menüsünden giriş yaparak ara yüze ulaşabilirsiniz. Son sekmede Kontrol et seçeneği ile girdiğiniz fişlerin e defter sistemine uygunluğunu kontrol edebiliyoruz. Fiş uyumluluğu yanında firma parametre eksikliği varda o da tespit edilebiliyor. Pratik ve kullanıcı dostu bir uygulama. Öyle programlar var ki, değil sizin destek olmadan işlemi tamamlamanız, hizmet aldığınız firma uzaktan bağlantı ile bir sürü teknik bilgi ile e defteri sisteme yüklüyor. Gördüklerim içinde en pratik ve kullanıcı dostu datasoft muhasebe programıdır.

Kontrol aşamasın geçtikten sonra e defter verisi hazırla sekmesi ile sisteme yükleyeceğimiz e defter verilerini hazırlıyoruz. Bu bölümde hangi aya ilişkin işlem yapılacaksa o ay seçili oluyor. Ancak şunu da belirtelim ki veri kontrolü yapılması aşamasında fişlerdeki eksiklik listeleniyor. Bu kontörlü yaptıktan sonra fiş sıralama ve kesinleştirme dışında hata yoksa tekrar fiş kesinleştirme menüsüne gelerek ilgili ayın fişlerini sıralama ve kesinleştirme yapıyoruz. Eğer bu aşamadan önce kesinleştirmek yaparsak muhtemel eksiklik çıkması durumunda fişleri tekrar pasif almamız gerekiyor ve gereksiz bir aşama oluyor.

E Defter Uygulamasının Başlatılması ve Sisteme Yüklenmesi Aşaması

Gerekli kontrolleri yaptıktan sonra bir eksiklik yoksa e defter uygulamasına başlayabiliriz. İlgili sekmeye tıklamamız yeterli. Kullanıcı dostu e defter uygulama menüsü geliyor ve işlemlere başlıyoruz.

Bütün zahmetler bu ekranda sorun yaşamadan e defter yükleme işlemini tamamlamak içindir.

• Veriler sekmesi ile ilgili aya ait verileri çekiyoruz
• Veriler geliyor ve kümülatif toplamlar kontrol ediliyor
• Defter oluşturuluyor
• İmzalama aşaması ve zaman mührü damgalamasının yapılması gerekiyor
• Kontrol sekmesi ve GIB yükleme aşamalarının tamamlanması

Öncelikle ilgili aya ait önceden oluşturulan e defter verileri, veriler sekmesinden seçiliyor. Bundan sonra Defter sekmesine geçiliyor ve defter oluşturuluyor. Sırasıyla oluşturulan defteri imzalayıp, zaman damgası sekmesi ile de mühürlüyorsunuz. Kontrol Et sekmesi ile veriler tekrar kontrol ediliyor sorun olmadığı görülerek GIB Berat Yükle sekmesi ile sisteme gönderiliyor. Buraya kadar manuel yapılan işler bitmiş oluyor. Bu aşamadan sonra program gerekli kontrolleri kendi için tamamlıyor.

Datasoft Ayrıcalığı ile E Defter Oluşturmak ve Yedeklemek Çok Kolay

Yeni uygulama ile e defter yükleme işlemi tamamlanınca işlem bitmiyor. Eğer manuel gibi bir tercihi seçmişseniz e defter yedeğinin GIP partalına yükleneceğini unutmayınız. Ancak Datasoft programını kullanıyorsanız ve de İzibiz seçeneğini tercih ediyorsanız işleminizi tamamlamış oluyorsunuz. Diğer kısımları program kendi içinde hallediyor. Elbette sağlamcı ve hassas iseniz size verilen kullanıcı adı ve şifresi ile İzibiz sistemine girip gerekli kontrolleri yapabiliyorsunuz. Siz de bu pratik ve az maliyetli programı tercih etmek ister misiniz?

E Defter Yükleme Ayarları ve Datasoft Program Seçeneği yazısı ilk önce Yanlisgiden üzerinde ortaya çıktı.